Zespół Zollingera-Ellisona

Objawy

Zespół Zollingera-Ellisona to stan, w którym gastrinoma, guz wytwarzający gastrynę, pojawia się w trzustce, dwunastnicy lub innych narządach. Gastrin to hormon regulujący produkcję soku żołądkowego. W rezultacie nadmierna produkcja gastryny i zwiększone wydzielanie soku żołądkowego (kwasu solnego) powoduje owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego..

Zespół Zollingera-Ellisona występuje dość rzadko, nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet. Choroba zwykle rozwija się między 20 a 50 rokiem życia.

Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona polega na przyjmowaniu leków zmniejszających wydzielanie żołądka i, w niektórych przypadkach, usuwaniu gastrinoma.

Gastrinoma, zespół GE.

Zespół Zollingera-Ellisona, ZES.

Objawy zespołu Zollingera-Ellisona są podobne do objawów wrzodu trawiennego, z wyjątkiem biegunki, której zwykle nie obserwuje się przy wrzodzie trawiennym:

  • bóle, „gryzące” bóle, pieczenie w górnej części brzucha;
  • biegunka;
  • zgaga (uczucie dyskomfortu i pieczenia za mostkiem), nudności i wymioty;
  • krwawienie z przewodu pokarmowego;
  • zmniejszony apetyt, utrata masy ciała;
  • niedokrwistość;
  • osłabienie, zmęczenie.

Ogólne informacje o chorobie

Zespół Zollingera-Ellisona to choroba, w której gastrinoma, guz wytwarzający gastrynę, pojawia się w trzustce, dwunastnicy lub innych narządach. Występuje dość rzadko, częściej u mężczyzn. Z reguły choroba rozwija się między 20 a 50 rokiem życia.

Gastrinoma w 80-90% przypadków pojawia się w trzustce lub dwunastnicy. W innych przypadkach guz może powstać w śledzionie, innych częściach jelita, żołądku, węźle chłonnym, wątrobie, nerkach lub jajniku..

Trzustka to narząd znajdujący się pod żołądkiem, który produkuje różne enzymy trawienne, w tym gastrynę. Dwunastnica to górna część jelita cienkiego, która łączy się z żołądkiem.

Dokładne przyczyny powstania guza nie zostały jeszcze ustalone. Pojawienie się tej choroby jest związane z mnogimi gruczołami endokrynologicznymi (MEN), grupą dziedzicznych zespołów wywołanych przez guzy lub rozrost (proliferację) kilku gruczołów układu hormonalnego. U osób cierpiących na MEN może również rozwinąć się guz tarczycy. Około 25% gastrinoma jest związanych z mnogimi nowotworami wewnątrzwydzielniczymi. Mężczyźni częściej chorują na MEN niż kobiety.

Zwykle gastryna stymuluje wytwarzanie kwasu solnego w żołądku (głównego składnika soku żołądkowego). Jest produkowany w błonie śluzowej żołądka i komórkach trzustki. Powstały z komórek produkujących gastrynę guz uwalnia ten hormon do krwi. Prowadzi to do zwiększenia powstawania soku żołądkowego, składającego się z kwasu solnego, który powoduje owrzodzenie (głębokie wady zapalne) błony śluzowej przewodu pokarmowego.

Wrzody w zespole Zollingera-Elyssona są liczne, zlokalizowane w nietypowych miejscach - na granicy dwunastnicy i jelita czczego, rzadziej w żołądku. U jednej czwartej pacjentów wrzody nie są wykrywane.

Około połowa gastrinoma z czasem staje się rakowa. I chociaż rosną powoli, rak może dawać przerzuty (rozprzestrzeniać się poza pierwotne ognisko). Najczęściej gastrinoma daje przerzuty do węzłów chłonnych i wątroby.

Z biegiem czasu guz zastępuje zdrową tkankę trzustki, co prowadzi do zmniejszenia produkcji enzymów trawiennych, aw efekcie do niedostatecznego trawienia tłuszczów. W rezultacie u pacjenta pojawia się biegunka. Z biegiem czasu niewystarczające wchłanianie składników odżywczych prowadzi do utraty wagi, obniżenia poziomu hemoglobiny we krwi i anemii.

Gatrinoma może prowadzić do następujących komplikacji:

  • wrzodziejące krwawienie;
  • penetracja - penetracja wrzodu do otaczających narządów i tkanek;
  • przerzuty guza do ważnych narządów.

Kto jest zagrożony?

  • Osoby z wieloma nowotworami endokrynologicznymi;
  • krewni osób z zespołem Zollingera-Ellisona.

Można założyć zespół Zollingera-Ellisona, jeśli objawy choroby wrzodowej są obecne, jeśli utrzymują się po leczeniu przeciwwrzodowym. W takim przypadku określa się poziom gastryny we krwi. Wraz ze znacznym wzrostem jego poziomu prowadzone są badania mające na celu identyfikację guzów, określenie ich lokalizacji i wielkości..

  • Gastrin. Badanie polega na pomiarze poziomu hormonu gastryny we krwi. Podwyższony poziom gastryny może wskazywać na guz trzustki lub dwunastnicy. Przed badaniem należy zaprzestać przyjmowania leków zmniejszających produkcję soku żołądkowego. Poziom gastryny może się zmieniać, więc test można wykonać kilka razy w różne dni, aby uzyskać dokładniejsze wyniki. Poziom gastryny może również wzrosnąć w przypadku przewlekłego zapalenia żołądka, niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i innych schorzeń.
  • Pomiar poziomu kwasowości soku żołądkowego. Technika polega na wprowadzeniu sondy do żołądka, a następnie pobraniu soku żołądkowego. Można również wprowadzić mikroby, mierząc bezpośrednio poziom kwasowości soku żołądkowego w żołądku. Zespół Zollingera-Elyssona charakteryzuje się znacznym wzrostem kwaśności soku żołądkowego.
  • Prowokacyjny test z sekretyną (hormonem zaangażowanym w regulację trzustki). Badanie polega na dożylnym podaniu roztworu sekretyny. Zwykle poziom gastryny we krwi spada, przy zespole Zollingera-Ellisona poziom gastryny paradoksalnie znacznie wzrasta.

Inne metody badawcze:

  • Endoskopia. Badanie obejmuje wizualną ocenę błony śluzowej żołądka i jelit w celu identyfikacji wrzodów. W tym celu stosuje się cienką elastyczną rurkę z kamerą, którą wprowadza się do ciała pacjenta przez gardło. Podczas endoskopii można wykonać biopsję - pobranie próbki tkanki do późniejszego zbadania pod mikroskopem.
  • Badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej, tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI) jamy brzusznej. Badania te są wykonywane w celu wizualizacji guza oraz ustalenia jego lokalizacji i wielkości.

W leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona stosuje się leki zmniejszające produkcję soku żołądkowego.

Chirurgiczne usunięcie guza jest wskazane u pacjentów bez przerzutów. Można go wykonać u około 20% pacjentów z zespołem Zollingera-Ellisona. W przypadku mnogiej neoplazji wewnątrzwydzielniczej leczenie chirurgiczne nie jest wykonywane.

Kiedy guz ma przerzuty, chemioterapia jest stosowana w celu zabicia komórek nowotworowych, co może zmniejszyć guz i obniżyć poziom gastryny.

Jeśli guz dał przerzuty do wątroby, można wykonać przeszczep wątroby.

Profilaktyka

Nie opracowano jeszcze zapobiegania zespołowi Zollingera-Ellisona.

Zespół Zollingera-Ellisona: objawy i leczenie

Zespół Zollingera-Ellisona to zespół objawów wynikających ze zwiększonego stężenia hormonu gastryny we krwi wytwarzanego przez hormonalnie aktywny guz - gastrinoma. Ponad 50 lat temu - w 1955 roku - naukowcy R. M. Zollinger i E. H. Ellison obserwowali dwóch pacjentów z ciężkim wrzodem trawiennym dwunastnicy, biegunką związaną z nadmiarem gastryny w organizmie oraz guzem wysepek trzustki. To właśnie te trzy znaki stały się podstawą patologii nazwanej ich imieniem..

Niestety nie ma wiarygodnych statystyk dotyczących tej choroby. Uważa się, że jedna na tysiąc osób cierpiących na wrzody trawienne ma dokładnie zespół Zollingera-Ellisona. Z reguły rozpoznanie gastrinoma kierowane jest do osób w młodym i dojrzałym wieku - od 20 do 50 lat, a u mężczyzn półtora do dwóch razy częściej niż u kobiet.

Gdzie szukać gastrinoma

Ustalono, że u ośmiu do dziewięciu pacjentów na dziesięciu guz wytwarzający gastrynę znajduje się w ogonie lub głowie trzustki. Znacznie rzadziej - w 10-15% przypadków - znajduje się w dwunastnicy, a raczej w jej zstępującej części. W pojedynczych przypadkach nowotwór jest zlokalizowany w innych narządach - żołądku, śledzionie i tak dalej..

Dość często gastrinoma jest jednym z przejawów patologii uwarunkowanej genetycznie - zespołu mnogiej endokrynologicznej neoplazji, w skrócie MEN typu I. Charakteryzuje się tworzeniem guzów jednocześnie w kilku gruczołach dokrewnych. Można je więc znaleźć w przysadce mózgowej (jej przednim płacie), tarczycy i przytarczycach, w okolicy komórek wysp trzustkowych, w nadnerczach.

Przyczyny występowania, mechanizm rozwoju

Niestety, dlaczego zespół Zollingera-Ellisona występuje dzisiaj, nauka nie jest wiarygodnie znana.

W rozwoju MEN typu I wiodącą rolę odgrywa szereg mutacji genów, które powodują niekontrolowany wzrost patologicznie zmienionych komórek..

Guz produkuje hormon gastrynę, którego nadmiar prowadzi do aktywacji procesów wydzielania kwasu solnego przez komórki żołądka. Jego zwiększona ilość powoduje owrzodzenia błony śluzowej żołądka i dwunastnicy.

Kwaśna zawartość żołądka w dużych ilościach przedostaje się do jelit i prowadzi do zwiększonego wydzielania hormonu sekretyny przez komórki jelita czczego, z powodu którego u pacjenta występuje biegunka lub biegunka.

Niskie wartości pH prowadzą do dezaktywacji enzymów rozbijających tłuszcz - lipaz. Duża ilość tłuszczu jest wydalana z kałem - obserwuje się steatorrhea.

Obraz kliniczny

Główne objawy zespołu Zollingera-Ellisona są związane z przewodem pokarmowym. Przede wszystkim jest to ból w nadbrzuszu, czyli w nadbrzuszu oraz wymioty treści żołądkowej na wysokości zespołu bólowego. Są to oznaki wyraźnej wady żołądka lub dwunastnicy..

Jeśli nadżerka lub wrzody są zlokalizowane wyżej - w przełyku, pacjent skarży się na ból w jego przebiegu (za mostkiem) i ciężką zgagę.

Różnice między wrzodami w tej patologii a wrzodami w chorobie wrzodowej są następujące:

  • duże rozmiary, liczne wady wrzodziejące, ich lokalizacja w zstępującej części dwunastnicy lub nawet niżej - w jelicie czczym;
  • brak efektu lub niska skuteczność konwencjonalnego leczenia przeciwwrzodowego;
  • częste powikłania - perforacja, krwawienie, lutowanie owrzodzenia z sąsiednimi narządami, bliznowaciejące zwężenie jelita; w wielu przypadkach choroba rozpoczyna się z jednym z tych powikłań;
  • po chirurgicznym leczeniu owrzodzenia szybko pojawia się ponownie.

Prawie połowa osób z zespołem Zollingera-Ellisona ma biegunkę. W niektórych przypadkach to ona, a nie ból brzucha, wysuwa się na pierwszy plan. Może być trwały lub okresowy. Często pacjenci tracą na wadze, rozwijają się u nich zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.

Guz, który prowadzi do pojawienia się wszystkich powyższych objawów, jest złośliwy w ponad połowie przypadków. Oczywiście nie jest tak agresywny jak wiele innych nowotworów - charakteryzuje się raczej powolnym wzrostem, jednak nadal daje przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych i narządów oddalonych - śródpiersia, śledziony, wątroby i innych. Rozmiary gastrinoma z reguły wahają się od 0,2 do 5 cm, średnia wielkość wynosi około 2 cm.

Zasady diagnostyczne

O zespole Zollingera-Ellisona warto pomyśleć, gdy objawy „wrzodu trawiennego” żołądka lub dwunastnicy łączą się z biegunką, a także gdy jest on nietypowy, ciężki, z nadmiernymi objawami lub nie reaguje dobrze na leczenie przeciwwrzodowe.

Aby wyjaśnić diagnozę, pacjentowi można przypisać następujące metody badawcze:

  • określenie poziomu gastryny w surowicy krwi (przy tej patologii zostanie znacznie zwiększona). Na kilka dni przed badaniem pacjent powinien zaprzestać przyjmowania leków przeciwwydzielniczych - mogą one zniekształcić wyniki;
  • testy sekretyny i wapnia (wprowadzenie sekretyny do żyły w obecności gastrinoma doprowadzi do niemal natychmiastowego wzrostu stężenia gastryny w surowicy);
  • określenie poziomu chromograniny A (substancja ta jest niespecyficznym markerem guzów o charakterze neuroendokrynnym; zwiększenie jej poziomu 2-krotnie lub więcej niż norma potwierdza obecność nowotworu endokrynologicznego w organizmie);
  • oznaczenie poziomu hormonów (insuliny, prolaktyny, somatotropiny i innych) we krwi przeprowadza się w celu wykluczenia MEN typu I;
  • FGDS (wykonywane w celu uwidocznienia ubytku owrzodzenia, określenia jego dokładnej lokalizacji, rozmiaru);
  • USG narządów jamy brzusznej, przestrzeni zaotrzewnowej, tarczycy (w celu wykrycia guza pierwotnego lub jego przerzutów);
  • prześwietlenie klatki piersiowej (w celu wykrycia przerzutów);
  • endoskopowa ultrasonografia;
  • scyntygrafia analogami somatostatyny znakowanymi izotopami promieniotwórczymi (jest to specjalna technika diagnostyki gastrinoma i innych guzów endokrynologicznych dowolnej wielkości, nawet poniżej 0,5 cm, co pozwala dokładnie określić miejsce ich lokalizacji);
  • obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego i tomografia komputerowa;
  • wybiórcza angiografia jamy brzusznej;
  • skanowanie kości radioizotopowych;
  • konsultacje wyspecjalizowanych specjalistów - endokrynologa, onkologa, chirurga.

Taktyka leczenia

Osoby cierpiące na zespół Zollingera-Ellisona lub z jego podejrzeniem powinny być hospitalizowane w szpitalu gastroenterologicznym lub chirurgicznym. Jeśli zostanie ustalone, że guz jest złośliwy, pacjent będzie leczony w onkologii.

Głównym celem leczenia tej patologii jest usunięcie gastrinoma. Leczenie zachowawcze przeprowadza się w celu przyspieszenia gojenia się owrzodzenia, zmniejszenia kwasowości soku żołądkowego i zapobiegania pojawianiu się nowych wrzodów..

Leczenie zachowawcze

Pacjentowi można przepisać leki z następujących grup:

  • inhibitory pompy protonowej - omeprazol, rabeprazol i inne;
  • H.2-blokery histaminy (ranitydyna, famotydyna);
  • oktreotyd (analog somatostatyny) - stabilizuje objawy, spowalniając postęp procesu patologicznego;
  • leki chemioterapeutyczne (doksorubicyna, 5-fluorouracyl i inne) - zmniejszają rozmiar nowotworu, łagodzą objawy w przerzutowych postaciach choroby.

Leczenie operacyjne

Idealną opcją leczenia jest całkowite usunięcie zlokalizowanego guza (gastrinoma) przy braku MEN i przerzutów. To leczenie zapewnia najkorzystniejsze rokowanie.

Jeśli nie można znaleźć dokładnego miejsca nowotworu, a także w niektórych innych sytuacjach klinicznych, konieczne jest usunięcie całego żołądka - gastrektomia.

Prognoza

Wcześniej, gdy nie było leków, które mogłyby zmniejszyć wydzielanie w żołądku, śmiertelność w zespole Zollingera-Ellisona była wysoka. Jego przyczyną były z reguły powikłania wrzodziejących wad przewodu pokarmowego..

Teraz, nawet ze złośliwymi gastrinoma, wielu pacjentów żyje ponad pięć lat od momentu diagnozy. Jeśli guz daje przerzuty do wątroby, 5-letnie przeżycie wynosi tylko 20-30%.

Film edukacyjny na temat zespołu Zollingera-Ellisona:

Raport E.V. Ledina na temat „Zespół Zollingera-Ellisona”:

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest stanem wywołanym przez guz wydzielający gastrynę, który może znajdować się w okolicy trzustki, żołądka lub dwunastnicy. Nowotwór aktywuje wydzielanie kwasu solnego, co powoduje dwa główne objawy zespołu - uporczywą biegunkę oraz wrzody trawienne żołądka i dwunastnicy, które nie reagują na standardowe leczenie.

Formularze

Zespół Zollingera-Ellisona to zespół objawów towarzyszący gastrinoma (guz wytwarzający gastrynę). W zależności od lokalizacji wyróżnia się trzy rodzaje guzów:

  • gastrinoma trzustki (nowotwór może znajdować się w okolicy głowy, tułowia lub ogona);
  • gastrinoma żołądka;
  • gastrinoma dwunastnicy.

W niektórych przypadkach jest reprezentowany przez komórki narządu, z którego jest utworzony, ale często degeneruje się do złośliwego guza i traci różnicowanie swoich komórek.

Powody

Zespół Zollingera-Ellisona pojawia się w wyniku rozwoju guza wytwarzającego gastrynę. W 85% przypadków nowotwór rozwija się w ogonie lub głowie trzustki, u 15% - w żołądku. U niektórych pacjentów z zespołem nie stwierdza się guza, ale hiperplazję komórek G błony śluzowej antrum żołądka. U jednej czwartej pacjentów zespół nie jest związany z guzem, ale z manifestacją mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, w której uszkodzenie obserwuje się nie tylko w trzustce, ale także w przytarczycach, przysadce mózgowej, nadnerczach.

Według różnych źródeł w 60–90% przypadków guz ma charakter złośliwy, ale jego wzrost jest powolny, przerzuty pojawiają się w węzłach chłonnych, wątrobie, śledzionie, śródpiersiu. Wielkość guzów zwykle mieści się w przedziale 0,2-2 cm, w wyjątkowych przypadkach wskaźnik 5 cm lub więcej..

Zespół Zollingera-Ellisona jest rzadkim stanem: diagnozuje się 1-4 przypadków na milion. Do chwili obecnej jego przyczyny i patogeneza są słabo poznane. Ponieważ zespół ten jest mylony z chorobą wrzodową we wczesnym stadium, prawdopodobne jest, że nawet 1% pacjentów z wrzodami dwunastnicy faktycznie ma zespół Zollingera-Ellisona. Zakłada się, że rolę odgrywa czynnik dziedziczny, patologia jest przenoszona przez linię matczyną.

Objawy

Pierwsze objawy przypominają zwykły wrzód żołądka i dwunastnicy. Są to bóle w górnej części brzucha, które pojawiają się bezpośrednio po jedzeniu lub na czczo lub kilka godzin po jedzeniu. Dlatego diagnoza zawsze wymaga wyjaśnienia. Jeśli leczenie zostanie przepisane zgodnie ze schematem choroby wrzodowej, nie przyniesie rezultatu.

Specyficzne cechy zespołu Zollingera-Ellisona obejmują:

  • biegunka (wodniste lub częściowo uformowane stolce przeplatane tłuszczem i fragmentami niestrawionego pokarmu) z powodu zakwaszenia treści jelita czczego, zapalenia, upośledzonego wchłaniania i zwiększonej perystaltyki;
  • pieczenie za mostkiem, odbijanie się, zgaga, często mylone z chorobą refluksową przełyku;
  • nudności wymioty;
  • krwawienie z przewodu pokarmowego;
  • utrata masy ciała (obserwowana zarówno w wyniku biegunki, jak i jako objaw złośliwego charakteru guza).

Komplikacje

W przypadku zespołu Zollingera-Ellisona obserwuje się różne destrukcyjne procesy i powikłania z przewodu żołądkowo-jelitowego:

  • perforacja wrzodu wraz z rozwojem zapalenia otrzewnej;
  • zwężenia (zwężenie światła) dolnego przełyku;
  • krwawienie z przewodu pokarmowego spowodowane wrzodami;
  • znaczna utrata masy ciała i wyniszczenie;
  • upośledzona czynność serca związana z niedoborem potasu;
  • przerzuty gastrinoma w wątrobie, węzłach chłonnych i innych narządach;
  • żółtaczka spowodowana uciskiem dróg żółciowych przez guz.

Wrzody w zespole nie reagują na standardowe leczenie przeciwwrzodowe i są podatne na powikłania, które mogą zagrozić życiu pacjenta. Sytuację można rozwiązać jedynie poprzez wyeliminowanie przyczyny zespołu - chirurgiczne usunięcie guza.

Diagnostyka

Na wczesnym etapie objawy zespołu Zollingera-Ellisona są nietypowe, choroba jest trudna do zdiagnozowania. Objawy przypominają typowy wrzód trawienny. Tak więc przy badaniu palpacyjnym można zauważyć pozytywny zespół Mendla - silny ból w nadbrzuszu i miejscowy ból w miejscu owrzodzenia.

W diagnostyce różnicowej rolę odgrywa badanie podstawowej gastryny w surowicy krwi, które przeprowadza się metodą radioimmunologiczną. Wykonuje się również analizę wydzieliny żołądkowej - jest to seria testów funkcjonalnych z obciążeniem pokarmowym lub dożylnym podawaniem sekretyny, glukagonu, soli wapnia. W zespole Zollingera-Ellisona stężenie gastryny wzrasta do 1000 pg / ml lub więcej, czyli 5–30 razy powyżej normy, a natężenie przepływu wolnego kwasu solnego zwiększa się 4–10 razy, co nie jest typowe dla typowej choroby wrzodowej. Należy jednak pamiętać, że podobny stan może wystąpić przy niedokrwistości z niedoboru witaminy B12, przewlekłej niewydolności nerek, zwężeniu odźwiernika, a także u pacjentów po rozległej resekcji jelita cienkiego lub wagotomii..

W zespole Zollingera-Ellisona dożylne podanie glukonianu wapnia powoduje wzrost stężenia gastryny o 50%, natomiast w chorobie wrzodowej zmiany są nieznaczne. A test ze standaryzowaną żywnością (30 g białka, 20 g tłuszczu i 25 g węglowodanów) nie wpływa na początkowe stężenie gastryny, chociaż przy wrzodzie jej poziom znacznie wzrasta.

Specyficzny obraz dają również instrumentalne metody badawcze. W związku z tym zdjęcia rentgenowskie żołądka i badanie endoskopowe przełyku, żołądka i dwunastnicy mogą ujawnić wieloraki charakter wrzodów lub ich nietypową lokalizację. Czasami zdjęcia rentgenowskie pokazują zgrubienie wyściółki żołądka, ale nie jest to uważane za specyficzny objaw zespołu.

CT i USG jamy brzusznej mogą uwidocznić guz trzustki, a także powiększoną wątrobę i obecność w niej przerzutów, jeśli nowotwór jest złośliwy. Ale metoda jest skuteczna tylko w 50-60% przypadków, ponieważ mały guz jest bardzo łatwy do przeoczenia.

Decydujące znaczenie w rozpoznaniu zespołu Zollingera-Ellisona może mieć selektywna angiografia jamy brzusznej z oznaczeniem stężenia gastryny w żyłach trzustkowych. Wykrywa patologię z dokładnością do 80%. Ale sama metoda jest trudna technicznie i wymaga dużego doświadczenia..

Oprócz opisanych metod diagnostyka różnicowa jest możliwa przy nawracających wrzodach przewodu pokarmowego, celiakii, guzach jelita cienkiego, hipergastrynemii z powodu zapalenia żołądka, niedoczynności tarczycy.

Leczenie

Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona ma na celu wyeliminowanie przyczyny choroby. W zależności od rodzaju guza można zalecić leczenie zachowawcze lub chirurgiczne..

Konserwatywne metody obejmują leki hamujące wydzielanie kwasu solnego. Są to blokery receptorów histaminowych H2, które czasami łączy się z selektywnymi M-antycholinergikami, a także inhibitorami pompy protonowej. Ze względu na ryzyko nawrotu, leki te są przepisywane do końca życia i w dawkach większych niż w chorobie wrzodowej, ale zgodnie z poziomem wydzielania kwasu solnego.

Chirurgiczne leczenie zespołu jest wskazane przy braku wyniku leczenia zachowawczego, a także w złośliwym charakterze guza. Ale całkowite usunięcie gastrinoma jest możliwe tylko w 10% przypadków, ponieważ guz szybko daje przerzuty. Wcześniej w takich sytuacjach stosowano total gastrektomię (usunięcie całego żołądka), obecnie wskazania do tak radykalnej operacji są ograniczone.

Ogólnie rokowanie w przypadku zespołu Zollingera-Ellisona jest lepsze niż w przypadku innych nowotworów złośliwych. Nawet w przypadku przerzutów do wątroby lekarze podają pacjentowi 5 lat w 50–80% przypadków, a po radykalnej terapii - w 70–80%. Jednocześnie największym zagrożeniem nie jest sam guz, ale powikłania ciężkich zmian wrzodziejących..

Ten artykuł został opublikowany wyłącznie w celach edukacyjnych i nie jest materiałem naukowym ani profesjonalną poradą medyczną..

Zespół Zollingera-Ellisona

Artykuły ekspertów medycznych

Zespół Zollingera-Ellisona jest spowodowany przez nowotwór wytwarzający gastrynę, zwykle zlokalizowany w ścianie trzustki lub dwunastnicy. Rezultatem jest nadmierne wydzielanie żołądka i wrzód trawienny. Diagnozę stawia się poprzez pomiar poziomu gastryny. Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona polega na stosowaniu inhibitorów pompy protonowej i chirurgicznym usunięciu guza.

Choroba, scharakteryzowana jako triada objawów - nadmierne wydzielanie żołądka, nawracający lekooporny wrzód żołądka i dwunastnicy oraz guz trzustki niewytwarzający insuliny - została po raz pierwszy opisana w 1955 r. Przez R. M. Zollingera i E. N. Ellisona. Od tego czasu nazywa się to zespołem Zollingera-Ellisona. Podobny obraz kliniczny daje hiperplazja komórek G błony śluzowej antrum żołądka i guz trzustki produkujący gastrynę (rzadziej guz żołądka, dwunastnicy). Guz wytwarzający gastrynę jest również nazywany gastrinoma.

Kod ICD-10

E16.8 Inne określone zaburzenia wydzielania wewnętrznego trzustki.

Nie opracowano klasyfikacji zespołu Zollingera-Ellisona. Aby określić taktykę leczenia, niezwykle ważne jest podzielenie gastrinoma na złośliwe i łagodne.

Epidemiologia zespołu Zollingera-Ellisona

W Stanach Zjednoczonych częstość występowania zespołu Zollingera-Ellisona szacuje się na 0,1 - 1% wśród wszystkich pacjentów z chorobą wrzodową. Niemniej jednak dane te uważa się za zaniżone, ponieważ charakterystyczne objawy kliniczne choroby wrzodowej lub zmian w przewodzie pokarmowym związanych z NLPZ często powodują, że klinicysta nie musi wykonywać specjalnego badania pacjenta w celu rozpoznania zespołu Zollingera-Ellisona. Zazwyczaj gastrinoma wykrywane są w wieku 20-50 lat, nieco częściej u mężczyzn (1,5-2: 1).

Co powoduje zespół Zollingera-Ellisona?

W 80-90% przypadków gastrinoma rozwija się w trzustce lub ścianie dwunastnicy. W innych przypadkach guz może być zlokalizowany we wnęce śledziony, krezce jelita, żołądku, węźle chłonnym lub jajniku. Około 50% pacjentów ma liczne guzy. Gastrinoma są zwykle małe (poniżej 1 cm średnicy) i rosną powoli. Około 50% z nich jest złośliwych. Około 40-60% pacjentów z gastrinoma cierpi na liczne nowotwory endokrynologiczne.

Objawy zespołu Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona objawia się zwykle agresywnym przebiegiem choroby wrzodowej, wrzodami rozwijającymi się w miejscach nietypowych (do 25% dystalnie od opuszki dwunastnicy). Jednak w 25% nie ustalono rozpoznania wrzodu. Mogą wystąpić charakterystyczne objawy wrzodowe i powikłania (np. Perforacja, krwawienie, zwężenie). Biegunka jest jednym z pierwszych objawów u 25-40% pacjentów.

Diagnostyka zespołu Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona można podejrzewać po zebraniu wywiadu, zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują po standardowej terapii przeciwwrzodowej.

Najbardziej wiarygodnym testem jest pomiar poziomu gastryny w surowicy. Wszyscy pacjenci mają poziomy większe niż 150 pg / ml; Rozpoznanie pozwala na znacznie podwyższone stężenie powyżej 1000 pg / ml u pacjentów z odpowiednimi objawami klinicznymi i wzrostem wydzieliny żołądkowej o ponad 15 mEq / h. Jednak łagodna hipergastrynemia może wystąpić z hipochlorhydrią (np. Niedokrwistość złośliwa, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, stosowanie inhibitorów pompy protonowej), niewydolność nerek ze zmniejszonym klirensem gastryny, rozległą resekcją jelita i guzem chromochłonnym.

Test prowokacji sekretyną można stosować u pacjentów ze stężeniem gastryny poniżej 1000 pg / ml. Roztwór sekretyny wstrzykuje się dożylnie w dawce 2 μg / kg z sekwencyjnym pomiarem stężenia gastryny w surowicy (10 i 1 minutę przed oraz 2,5,10,15, 20 i 30 minut po podaniu). Charakterystyczną odpowiedzią w gastrinoma jest wzrost poziomu gastryny, w przeciwieństwie do hiperplazji komórek G antrum lub typowej choroby wrzodowej. Pacjentów należy również przebadać pod kątem zakażenia Helicobacter pylori, które zwykle powoduje wrzody trawienne i umiarkowany wzrost wydzielania gastryny..

Podczas diagnozy konieczne jest zweryfikowanie lokalizacji guza. Wstępnym badaniem jest tomografia komputerowa jamy brzusznej lub scyntygrafia receptora somatostatyny w celu wykrycia guza pierwotnego i przerzutów. Skuteczna jest również selektywna arteriografia z poprawą obrazu i odejmowaniem. Jeśli nie ma oznak przerzutów, a badania wstępne budzą wątpliwości, wykonuje się endoskopowe USG. Alternatywnie, selektywne tętnicze podanie sekretyny.

Zespół Zollingera-Ellisona: przyczyny, obraz kliniczny, leczenie

Rzadko diagnozuje się zespół Zollingera-Ellisona. Ta patologia może wystąpić w każdym wieku. Jednak najczęściej występuje w wieku 20-50 lat. Jeśli pojawią się oznaki choroby, należy skontaktować się z gastroenterologiem, który postawi dokładną diagnozę. Terapia polega najczęściej na stosowaniu leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego i wspomagających gojenie się wrzodów. W każdym przypadku lekarz powinien porozmawiać o objawach i leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona.

Istota i klasyfikacja patologii

Wielu pacjentów interesuje się tym, czym jest zespół Zollingera-Ellisona. Opis choroby jest następujący: termin ten należy rozumieć jako stan wywołany obecnością zmiany nowotworowej w trzustce, która syntetyzuje gastrynę. Ta formacja może być zlokalizowana w ścianie żołądka. Często dochodzi do uszkodzenia jelita czczego lub dwunastnicy.

Wraz ze wzrostem zawartości gastryny we krwi aktywowana jest synteza soku żołądkowego, enzymów i kwasu solnego. W rezultacie powstaje wiele wrzodziejących zmian o różnym stopniu głębokości..

Patologia może rozwinąć się u każdej osoby, ale mężczyźni są na nią bardziej podatni.

Lekarze zauważają następujące rodzaje chorób:

  1. Samotne formacje - takie guzy rozpoznaje się w 70% przypadków. Są zlokalizowane w trzustce.
  2. Mnogie guzy - obserwowane w 25% przypadków. Z wyglądu są to nowotwory endokrynologiczne. Ogniska formacji występują w trzustce, przysadce gruczołowej, przytarczycach. Można je również wykryć w tkance tłuszczowej brzucha..
  3. Hipergastrynemia występuje niezwykle rzadko. W tym przypadku występuje tłuszczak, formacje w nadnerczach i naczyniakomięśniak nerkowy.

Powody

Jak dotąd naukowcy nie byli w stanie dokładnie określić czynników, które powodują pojawienie się tego zespołu. Główną przyczyną choroby jest stałe i niekontrolowane wydzielanie gastryny. Wynika to z pojawienia się guza.

W około 25% przypadków ludzie mają gruczolakowatość mnogą typu I, która ma charakter endokrynologiczny. W tym przypadku uszkodzenie tkanek obserwuje się nie tylko w trzustce, ale także w innych typach gruczołów - tarczycy, przysadce, przytarczycach.

U niektórych pacjentów początek zespołu jest spowodowany przerostem komórek G wytwarzających gastrynę. Są zlokalizowane w okolicy antrum żołądka. Istnieje również teoria dotycząca dziedzicznej natury patologii. W tym przypadku skłonność genetyczna jest przenoszona z rodziców na dzieci..

Objawy

W przypadku zespołu Zollingera-Ellisona występują typowe objawy towarzyszące wrzodowi trawiennemu narządów trawiennych. Wśród dużej liczby objawów można wyróżnić kilka charakterystycznych objawów. Należą do nich:

  1. Ciągły dyskomfort w górnej części brzucha. Ten objaw występuje w ponad 50% przypadków. Najczęściej występuje u mężczyzn. Dyskomfort pojawia się po jedzeniu, co jest charakterystyczne dla wrzodu żołądka lub na czczo - wskazuje na uszkodzenie dwunastnicy.
  2. Biegunka. Ten znak pojawia się również w ponad połowie przypadków, ale jest bardziej typowy dla kobiet. Często jedyną oznaką naruszenia jest biegunka. Stolec jest wodnisty i zawiera niewiele zanieczyszczeń tłuszczowych i niestrawionego pokarmu.
  3. Połączenie bólu brzucha i biegunki. Ten stan występuje w ponad 50% przypadków..
  4. Zgaga, pieczenie w okolicy klatki piersiowej, odbijanie. Te objawy są często mylone z chorobą refluksową przełyku. Przez to pojęcie rozumie się systematyczne wchłanianie kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, co powoduje uszkodzenie dolnej części narządu..

Bardziej rzadkie objawy tego zespołu obejmują:

  • Nudności;
  • wymioty;
  • utrata masy ciała - najczęściej obserwowana przy przedłużającej się biegunce;
  • krwawienie w układzie pokarmowym.

Diagnostyka

Jeśli pojawią się takie objawy, wymagana jest specjalistyczna porada. Rozpoznaniem zespołu Zollingera-Ellisona powinien zająć się gastroenterolog. Podczas wstępnego badania lekarz przeprowadzi wywiad. Badanie fizykalne jest uważane za obowiązkową część egzaminu. Zgodnie z jego wynikami specjalista ujawni bolesność strefy nadbrzusza i powiększoną wątrobę.

Ponadto lekarz przepisze dodatkowe badania, w tym następujące:

  • Biochemiczne badanie krwi w celu określenia zawartości gastryny - należy je pobrać na pusty żołądek;
  • scyntygrafia z oktreotydem;
  • test sekretyny;
  • radiografia;
  • Tomografia komputerowa;
  • Ultradźwięk;
  • ocena produkcji kwasu zasadowego;
  • wybiórcza angiografia jamy brzusznej;
  • Rezonans magnetyczny.

Leczenie

W przypadku wykrycia patologii pacjent podlega hospitalizacji na oddziale gastroenterologicznym lub chirurgicznym. W przypadku wykrycia złośliwego guza osoba musi być leczona w klinice onkologicznej..

Celem leczenia farmakologicznego zespołu Zollingera-Ellisona jest zmniejszenie kwasowości, zapobieganie nowym zmianom wrzodziejącym i leczenie już istniejących. W tym celu można przepisać następujące leki:

  • Blokery H2-histaminy - należą do nich famotydyna i ranitydyna;
  • inhibitory pompy protonowej - ta kategoria obejmuje rabeprazol, omeprazol;
  • M-antycholinergiki - lekarz może przepisać pirenzepinę, chlorowodorek platyfiliny;
  • można zastosować analog somatostatyny - oktreotyd.

Uwaga. Aby spowolnić rozwój edukacji lub zmniejszyć jej wielkość, można zastosować cytostatyki. Ta kategoria obejmuje leki takie jak streptozocyna, doksorubicyna itp..

W niektórych przypadkach nie da się obejść bez interwencji chirurgicznej. Jeśli gastrinoma nie ma przerzutów, wykonuje się minimalnie inwazyjną procedurę, aby go usunąć. W trudniejszych sytuacjach wskazana jest całkowita gastrektomia lub usunięcie żołądka.

Możliwe komplikacje

  1. Perforacja wrzodu - odnosi się do pojawienia się dziury w żołądku lub jelitach. Często prowadzi to do rozwoju zapalenia otrzewnej, które jest złożonym uszkodzeniem narządów jamy brzusznej..
  2. Zwężenie dolnej części przełyku - to znaczne zwężenie światła. Wynika to z ciągłej ekspozycji na kwas solny w żołądku.
  3. Znaczna utrata masy ciała - w trudnych przypadkach można zaobserwować wyczerpanie organizmu.
  4. Dysfunkcja serca - przy utrzymującej się biegunce następuje znaczna utrata potasu. To właśnie ten element odpowiada za normalne działanie tego ciała..
  5. Przerzuty gastrinoma - pojawienie się guzów w innych narządach. Najczęściej dotyczy to wątroby.
  6. Ucisk dróg żółciowych przez tworzenie - powoduje żółtaczkę i zaburzenia trawienia.
  7. Krwawienie z przewodu pokarmowego.

Uwaga. Wrzodziejące wady tego zespołu są oporne na standardowe leczenie i podatne na powikłania. Mogą stanowić prawdziwe zagrożenie dla zdrowia. W takiej sytuacji wymagane jest szybkie usunięcie formacji..

Działania zapobiegawcze

Nie ma określonej metody zapobiegania rozwojowi tego zespołu. Aby zminimalizować prawdopodobieństwo wystąpienia dolegliwości, musisz przestrzegać następujących zaleceń:

  1. Przestrzegaj zasad zdrowej diety. Ważne jest, aby ograniczyć ilość tłustych, pikantnych i smażonych potraw. Nie spożywaj dużych ilości wędzonek, kawy i napojów gazowanych.
  2. Terminowo przechodzą badania przez gastroenterologa, w tym badanie endoskopowe. Podczas tej procedury diagnostycznej lekarz bada wewnętrzną powierzchnię przewodu pokarmowego. Wskazane jest coroczne poddawanie się temu badaniu..
  3. Odmówić złych nawyków. Nie pal i nie pij dużej ilości napojów alkoholowych.
  4. Unikaj stresujących sytuacji.

Prognoza

Rokowanie w tej patologii jest nieco lepsze niż w przypadku innych nowotworów złośliwych. Wynika to z powolnego rozwoju guza..

Nawet jeśli wykryte zostaną przerzuty do wątroby, pięcioletnie przeżycie wynosi 50-80%. Po dużych operacjach wskaźnik ten kształtuje się na poziomie 70-80%. Śmierć jest zwykle wywoływana nie przez sam guz, ale przez konsekwencje złożonych defektów wrzodziejących.

Zespół Zollingera-Ellisona to dość poważna patologia, która może powodować niebezpieczne komplikacje. Aby zminimalizować negatywne konsekwencje naruszeń, powinieneś skonsultować się z lekarzem w odpowiednim czasie i ściśle przestrzegać jego zaleceń..

Jeśli podobał Ci się artykuł, sugerujemy napisanie recenzji i polubienie!

Dlaczego występuje zespół Zollingera-Ellisona i jak go rozpoznać?

Zespół Zollingera-Ellisona to stan patologiczny trzustki, w którym na wysepkach Langerhansa tworzy się guz. Nazywa się gastrinoma. Pomimo tego, że choroba jest rzadka, nadal musisz o tym wiedzieć, ponieważ jest obarczona śmiertelnym niebezpieczeństwem.

Co to jest?

Nowotwór trzustki zwiększa wydzielanie hormonu gastryny, który zwiększa liczbę komórek żołądka odpowiedzialnych za produkcję kwasu, który bierze udział w trawieniu pokarmu. Zwykle gastryna jest produkowana zawsze, ale w ściśle ograniczonych ilościach. Hormon zwiększa wydzielanie kwasu, podczas gdy wystarczająca ilość kwasu jest sygnałem zatrzymującym produkcję hormonu. W zespole Zollingera-Ellisona proces ten nie jest kontrolowany: gastryna powoduje nadmiar soku żołądkowego, co z kolei wpływa na ilość gastryny. Powstaje błędne koło.

Kwas solny w normalnych ilościach jest całkowicie nieszkodliwy, ale jego stała obecność w środowisku wewnętrznym prowadzi do powstawania wrzodów.

Te wrzody mają kilka nieprzyjemnych cech:

  • wywołać uporczywą biegunkę;
  • prawie nie nadaje się do leczenia;
  • skłonność do ponownego pojawienia się po terapii.

Gastrinoma nie zawsze występuje w trzustce. Czasami wybiera inne miejsce lokalizacji: żołądek, dwunastnicę lub węzły chłonne zlokalizowane w pobliżu trzustki.

Anatomicznie guz ma postać połączonych guzków w kolorze czerwonym, żółtym lub szarym. Nagromadzenie guzków jest prawie zawsze okrągłe i gęste. Wielkość nowotworu waha się od 1-3 mm do 1-3 cm.

Dlaczego choroba występuje?

Nazwa choroby pochodzi od naukowców, którzy ją odkryli i opisali - Zollingera i Ellisona. Zauważyli, że pacjent miał nie gojące się wrzody górnego odcinka przewodu pokarmowego, wzrosła kwasowość soku żołądkowego, a na wysepce trzustki powstał guz. Pomiędzy tymi objawami klinicznymi udało im się ustalić związek przyczynowy, dlatego patologia została nazwana ich imieniem..

To prawda, że ​​od czasu odkrycia choroby nie można jeszcze ustalić dokładnej przyczyny pojawienia się guza. Istnieje opinia, że ​​istnieje czynnik genetyczny: dziedziczna predyspozycja lub mutacje genów. Ponadto eksperci nazywają osoby zagrożone zespołem Zollingera-Ellisona:

  • osoby starsze (od 60 lat);
  • palacze;
  • osoby, u których zdiagnozowano cukrzycę lub przewlekłe zapalenie trzustki;
  • otyli ludzie;
  • miłośnicy fast foodów, a nie zwolennicy prawidłowego odżywiania.

Czego szukać?

Niebezpieczeństwo zmiany nowotworowej trzustki polega na tym, że jest ona trudna do zauważenia we wczesnych stadiach. Jedynym powszechnym objawem jest częsta biegunka, ale ludzie zwykle reagują na ten objaw, przyjmując tabletki na biegunkę zamiast chodzić do lekarza. Chociaż to właśnie terminowe przyjęcie do szpitala zwiększa szanse na wyzdrowienie.

Jeśli jednak przeoczy się główny objaw choroby, w miarę postępu choroby pojawią się inne objawy, z których większość jest związana z układem pokarmowym..

Pacjenci skarżą się na ból w nadbrzuszu, który nie ustępuje po zażyciu leków przeciwbólowych i przeciwskurczowych, zgagę, odbijanie, brak apetytu, nudności, wymioty, pieczenie w klatce piersiowej po posiłkach lub w trakcie posiłków, częste wodniste stolce, utratę wagi. Ta symptomatologia jest charakterystyczna dla prawie każdej choroby żołądkowo-jelitowej, dlatego aby postawić diagnozę, należy ją zbadać.

Możliwe konsekwencje

Możesz oczywiście zignorować wszystkie te alarmujące sygnały, ale wtedy istnieje ryzyko spotkania z poważniejszymi warunkami:

  1. Perforacja owrzodzenia;
  2. Zapalenie otrzewnej;
  3. Rozprzestrzenianie się przerzutów;
  4. Krwotok wewnętrzny;
  5. Proces adhezji wewnątrz ciała;
  6. Nawrót stanu po leczeniu;
  7. Zwężenie narządu z powodu blizn;
  8. Zaburzenie pracy serca;
  9. Wyczerpanie ciała.

Kolejny niuans - u 50% pacjentów jedynym objawem choroby jest biegunka, więc trzeba pomyśleć o wizycie w klinice.

Diagnostyka

Szybka diagnoza i kompetentna terapia przepisana przez gastroenterologa mogą zapobiec rozwojowi powikłań. Na początek przeprowadza się badanie wizualne, sonduje się żołądek, ale nie można zrezygnować z instrumentalnych i laboratoryjnych metod badania.

Do badań wysyłana jest krew i sok żołądkowy pacjenta. Na szczególną uwagę zasługuje stężenie hormonu gastryny we krwi: jeśli jest go dużo, można już przyjąć założenie o rozwoju zespołu Zollingera-Ellisona. Jeśli w tym samym czasie kwasowość soku żołądkowego jest wyższa niż zwykle, można z większą pewnością mówić o obecności procesu wrzodziejącego.

Odróżnienie choroby Zollingera-Ellisona od wrzodu dwunastnicy pozwala na analizę kału, krwi, moczu oraz badanie cytologiczne. Wskaźnikiem jest obecność w organizmie bakterii Helicobacter pylori.

Wykorzystywane są dalsze badania instrumentalne: EGDS, RTG żołądka, TK, MRI i angiografia. Jeśli zostanie znaleziony guz, musisz upewnić się, że nie ma przerzutów. W tym celu zalecane są określone instrumentalne metody diagnostyczne..

Terapia

Leczenie przeprowadza się w trybie doraźnym w trybie stacjonarnym. Dieta jest dostosowywana, przepisywana jest specjalna dieta i wybiera się leki. W większości przypadków zalecane jest chirurgiczne usunięcie guza: jest to operacja, która zwiększa prawdopodobieństwo pomyślnego wyniku.

Prognoza zależy od wielu czynników:

  • stopień zaniedbania choroby;
  • lokalizacja guza;
  • skuteczność leczenia.

Ogromną rolę odgrywa terminowość wizyt u lekarza. Jeśli w narządach wewnętrznych powstały przerzuty, rokowanie jest złe. Z reguły po terminowej konsultacji z lekarzem pacjent zapewnia sobie życie przez co najmniej 5 lat.

Po zabiegu będziesz musiał dostosować swój styl życia. Zalecana jest specjalna żywność terapeutyczna, wymagana jest regularna kontrola przez gastroenterologa. Złe nawyki i częsty stres to czynniki, które powodują nawrót choroby..

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest stanem wynikającym ze zwiększonego stężenia hormonu gastryny wytwarzanego przez nowotwór (gastrinoma), zlokalizowanego najczęściej w trzustce lub dwunastnicy. Zwiększona zawartość gastryny prowadzi do nadmiernego wydzielania żołądka, inicjując powstawanie wielu trudnych do leczenia wrzodów trawiennych i dwunastnicy. Gastrinoma są często złośliwe i dają przerzuty.

Przyczyny zespołu Zollingera-Ellisona

Główną przyczyną zespołu jest niekontrolowana, utrzymująca się hipergastrynemia (zwiększona zawartość gastryny) spowodowana nadmiernym wydzielaniem tego hormonu przez guz wytwarzający gastrynę (gastrinoma). Powoduje to wzrost produkcji kwasu solnego, enzymów i soku żołądkowego, prowadząc do wystąpienia wad wrzodziejących o nietypowej lokalizacji.

W zespole Zollingera-Ellisona gastrinoma znajduje się w 90% ścian trzustki i dwunastnicy, a także w żołądku, śledzionie i wątrobie. Przyczyny powstawania gastrinoma nie są dokładnie znane - przypuszcza się, że istnieje dziedziczna predyspozycja, wyrażona przez gruczolakowatość endokrynologiczną, o charakterze wielorakim. Zespół jest rzadką patologią (3-4 przypadki rocznie na 1 milion osób), częściej dotyka mężczyzn w wieku 25-50 lat. Gastrinoma to małe formacje, najczęściej poniżej 1 cm, u połowy pacjentów liczne guzy są naprawione, ponad 60-80% z nich jest złośliwych i obserwuje się ich bardzo powolny wzrost.

Objawy zespołu Zollingera-Ellisona

Choroba we wczesnych stadiach rozwoju objawia się objawami nieodłącznie związanymi z wrzodziejącymi zmianami żołądka lub dwunastnicy. Różnica w stosunku do choroby wrzodowej polega na silnym bólu w nadbrzuszu, charakteryzującym się opornością i tolerancją na leki przeciwwrzodowe. Najbardziej charakterystycznym, a niekiedy jedynym objawem zespołu Zollingera-Ellisona jest biegunka, która pojawia się na skutek zwiększonej perystaltyki jelit, wrzucania kwaśnych treści do jelita cienkiego, powstawania procesów zapalnych i złego wchłaniania. Jednocześnie odnotowuje się obecność obfitych, półformowanych, wodnistych stolców zawierających niestrawiony pokarm i tłuszcz. Bardziej rzadkie objawy choroby obejmują:

  • Intensywna zgaga;
  • Odbijanie;
  • Objawy zapalenia przełyku;
  • Wymioty;
  • Nudności;
  • Krwawienie z przewodu pokarmowego;
  • Perforacja wrzodów.

Objawem patologii jest również znaczna utrata masy ciała u pacjentów, co może być również objawem złośliwej postaci gastrinoma w zespole Zollingera-Ellisona.

Diagnoza choroby

Aby skutecznie leczyć zespół Zollingera-Ellisona, niezwykle ważne jest terminowe i prawidłowe zdiagnozowanie go. Wczesne wykrycie patologii jest utrudnione przez podobieństwo jej objawów do choroby wrzodowej, a także trudno jest wykryć lokalizację guzów ze względu na ich częstą dużą liczbę i niewielkie rozmiary. Podejrzenia gastrinoma powinny pojawić się przy nieskutecznym tradycyjnym leczeniu wad wrzodziejących, ich nietypowym umiejscowieniu i skłonności do nawrotów.

W rozpoznaniu choroby ważne jest zbadanie wartości stężenia gastryny na czczo w surowicy krwi i w wydzielinie żołądkowej, co jest możliwe podczas wykonywania testów ze znormalizowaną objętością pokarmu lub dożylnym podaniu soli wapnia, sekretyny lub glukagonu. Podczas stosowania glukonianu wapnia u pacjentów z zespołem Zollingera-Ellisona stężenie gastryny wzrasta ponad półtora raza. Przy dożylnych wstrzyknięciach glukagonu i sekretyny początkowy poziom badanego hormonu wzrasta średnio o 70%, a przy teście ze standaryzowanym pokarmem pozostaje niezmieniony.

Ponadto podczas diagnozowania patologii przeprowadzają:

  • RTG żołądka;
  • Ultrasonografia;
  • USG narządów jamy brzusznej;
  • Tomografię komputerową.

Do najdokładniejszych i jednocześnie skomplikowanych technicznie metod badawczych należy selektywna angiografia jamy brzusznej, która pozwala określić poziom gastryny we krwi pobranej z żył trzustkowych..

Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona

W leczeniu zespołu stosuje się zarówno metody zachowawcze, jak i chirurgiczne. Leczenie zachowawcze obejmuje stosowanie blokerów receptora histaminowego H2 (famotydyna, ranitydyna), inhibitorów pompy protonowej (omeprazol, lanzoprazol itp.). Leki są przepisywane w dużych dawkach niezbędnych do jak najszybszego gojenia się wad wrzodowych. W niektórych przypadkach stosuje się kombinacje receptorów H2 z selektywnymi m-antycholinergikami (platyfilina, pirenzepina). Terapia jest długotrwała, niekiedy stosowanie leków wskazane jest do końca życia ze względu na zagrożenie nawrotem owrzodzenia.

W przypadku nieskuteczności farmakoterapii stosuje się chirurgię. Leczenie operacyjne zespołu Zollingera-Ellisona polega na przeprowadzeniu całkowitego usunięcia gastrinoma, co jest możliwe tylko u 20% pacjentów ze względu na wykrycie przerzutów w czasie operacji. Najczęściej stosowana poprzednio gastrektomia całkowita wykonywana jest obecnie tylko w przypadku powikłań procesu wrzodziejącego. W przypadku nieoperacyjności guza i jego złośliwego charakteru zalecana jest chemioterapia.

Rokowanie w zespole Zollingera-Ellisona jest bardziej optymistyczne niż w przypadku innych nowotworów złośliwych i opiera się na raczej powolnym wzroście gastrinoma. Śmiertelny wynik jest często podawany nie z powodu samego guza, ale z rozwojem powikłań zmian wrzodziejących.

Okhlobystin A.V. Diagnostyka i leczenie zespołu Zollingera-Ellisona. Rosyjski dziennik medyczny. - 1998. - T. 6. - nr 7

Popularne w chorobach żołądkowo-jelitowychLeki na choroby przewodu żołądkowo-jelitowegoJeśli leczenie nie działaAdresy klinik

Autorzy: Okhlobystin A.V..

Diagnostyka i leczenie zespołu Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) jest kliniczną manifestacją hipergastrynemii wywołanej przez guz trzustki lub dwunastnicy wytwarzający gastrynę. Chorobę tę należy wykluczyć u pacjentów z trudnymi do bliznowacenia, często nawracającymi wrzodami, zwłaszcza po leczeniu chirurgicznym choroby wrzodowej żołądka u pacjentów z zapaleniem przełyku, biegunką, utratą masy ciała. SPE może być składową mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1. Całkowite usunięcie gastrinoma jest niemożliwe u 70–90% chorych, co wymaga masowej, ciągłej terapii przeciwwydzielniczej pod kontrolą endoskopii i poziomu wydzieliny żołądkowej.

W 1955 roku R.M. Zollinger i E.H. Ellison opisał zespół objawiający się ciężką hipergastrynemią, nadmiernym wydzielaniem żołądka i wrzodami trawiennymi górnego odcinka przewodu pokarmowego. Hipergastrynemia w tej chorobie jest związana z obecnością guza hormonalnie czynnego - gastrinoma.

Według statystyk częstość występowania zespołu Zollingera-Ellisona (SES) wynosi od 0,1 do 4 na 1 milion populacji, ale faktyczna zapadalność na chorobę jest znacznie wyższa, co wiąże się ze znaczną złożonością diagnozy. Wiadomo, że prawidłową diagnozę chory stawia średnio po 5–7 latach od wystąpienia pierwszych objawów. Pacjenci z SES stanowią 1% wszystkich pacjentów z wrzodami dwunastnicy [1, 2].

Normalnie, regulacja wydzielania gastryny odbywa się poprzez mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego: uwalnianie kwasu solnego hamuje pracę komórek G w przedżołądku, które wydzielają gastrynę. Jednak kwas solny nie wpływa na produkcję gastryny przez guz, co prowadzi do niekontrolowanej hipergastrynemii..

Występowanie wrzodów przewodu pokarmowego w przebiegu SES nie jest związane z zakażeniem Helicobacter pylori. Częstość występowania tego zakażenia u pacjentów z gastrinoma wynosi 23% (10% z aktywną infekcją), czyli jest znacznie niższa w porównaniu z populacją ogólną i pacjentami z chorobą wrzodową [3]..

Gastrinoma to gruczolaki komórek APUD (komórki Kulchitsky'ego). Zwykle guzy tworzą i wydzielają nie tylko gastrynę, ale także inne hormony: polipeptyd trzustki, somatostatynę, hormon adrenokortykotropowy, glukagon, insulinę, wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP), ale najczęściej działanie tych substancji nie objawia się klinicznie. Guzy mogą być pojedyncze lub częściej mnogie, o wielkości od 2 do 20 mm. U zdecydowanej większości pacjentów (ok. 80%) guzy zlokalizowane są w tzw. „Trójkącie gastrynowym”, który tworzy trzustka (tułów i ogon), dwunastnica oraz połączenie przewodów wątrobowych torbielowatych i wspólnych [4, 5]. Tradycyjnie SZE jest opisywany jako endokrynny guz trzustki, ale około jedna trzecia gastrinoma jest zlokalizowana w ścianie dwunastnicy lub okołotrzustkowych węzłach chłonnych. Ponadto guzy mogą być zlokalizowane we wnęce śledziony i ścianie żołądka [2].

Tabela 1. Testy prowokacyjne do wykrywania SPE [2, 10, 21]
ChorobaPoziom gastryny w surowicy w testach prowokacyjnych
Secretinwapństd. śniadanie
SZE (gastrinoma)(> 200 pg / ml)(> 395 pg / ml)= lub (do 50%)
Wrzód dwunastnicy"

Rozrost komórek G.Ї"
Uwaga: Ї - zmniejsz; »- bez zmian, niewielki wzrost lub spadek; - niewielki wzrost; - umiarkowany wzrost; - gwałtowny wzrost.

Gastrinoma w 2/3 przypadków może być złośliwa, ale ich niejednorodność histologiczna często komplikuje różnicowanie między guzami złośliwymi i łagodnymi [5]. W mikroskopie świetlnym guzy mogą przypominać rakowiaki, zwłaszcza jeśli rozwijają się z jelita cienkiego lub żołądka. Złośliwe gastrinoma zwykle rosną powoli. Przerzuty występują w regionalnych węzłach chłonnych, wątrobie, a także w otrzewnej, śledzionie, kościach, skórze, śródpiersiu.
Schemat 1. Rozpoznanie mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 [2].
1. Guzy lub hiperplazja, zwykle mnogie, różnych narządów dokrewnych:
• Gruczoły przytarczyczne (hiperplazja) - 87–97% przypadków: hiperkalcemia, kamica nerkowa.
• Trzustka - 80%, zwykle czynne guzy z komórek wysp trzustkowych (gastrinoma - 54%, insulinoma - 21%, glukagonoma - 3%, VIPoma - 1%).
• Przysadka mózgowa - 65%, zwykle nieczynne guzy: nadmierne wydzielanie prolaktyny, ucisk nerwu wzrokowego, akromegalia (nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu) - 1%, zespół Cushinga (nadmierne wydzielanie ACTH) - 1%.
• Kora nadnerczy - 38%, zwykle nieczynne guzy.
• Tarczyca - 19%, zwykle nieczynne guzy.
2. Dziedziczony w sposób autosomalny dominujący (wada 11 chromosomu), wysoka penetracja. Historia rodziny jest obciążona w 50-75% przypadków.
3. Ponad 20 lat, zwykle 40 - 50 lat.

Około 80% pacjentów z ESE ma izolowane (sporadyczne) gastrinoma. U 20% chorych gastrinoma jest składową mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (zespół Vermeera, MEN-1) [5]. U większości tych pacjentów, oprócz gastrinoma, obserwuje się przerost przytarczyc i wzrost stężenia wapnia w surowicy. Ponadto mnogie gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza może objawiać się guzami lub hiperplazją komórek wysp trzustkowych (gruczolak B-komórkowy, glukagonoma, VIPoma), kory nadnerczy, przysadki i tarczycy (Schemat 1). W 47% przypadków guzy są złośliwe, najczęściej przerzuty do wątroby.

Schemat 2. Sytuacje, w których należy wykluczyć obecność SZE [2]
Wrzody dwunastnicy: liczne, trudne do bliznowacenia, z częstymi nawrotami, powikłane, H. pylori-ujemny. Oprócz:
• wrzody dwunastnicy w połączeniu z biegunką, biegunką tłuszczową;
• wrzody dwunastnicy w połączeniu z zapaleniem przełyku, szczególnie ciężki;
• wrzody dwunastnicy, którym towarzyszą wymioty i utrata masy ciała;
• wrzody dwunastnicy w połączeniu ze zwiększonym stężeniem wapnia w surowicy, kamienie nerkowe;
• owrzodzenia dwunastnicy przy obecności guzów wątroby. Wrzody po chirurgicznym leczeniu wrzodu trawiennego: wczesny początek nawrotu, rozwój powikłań (należy wykluczyć owrzodzenia polekowe).

Biegunka jest charakterystyczną cechą tej choroby, która występuje u 30 - 65% pacjentów. Ponadto u 25 - 40% pacjentów biegunka jest pierwszym objawem, a u 7 - 18% jedynym. Wyraźne nadmierne wydzielanie kwasu solnego prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita czczego, co powoduje zwiększoną ruchliwość jelita cienkiego, wzrost wydzielania jonów potasu oraz spowolnienie wchłaniania sodu i wody. Przy niskiej wartości pH inaktywowane są enzymy trzustkowe (w szczególności lipaza), a sole żółciowe wytrącają się z upośledzonym tworzeniem miceli. W rezultacie zmniejsza się wchłanianie tłuszczów i monoglicerydów, występuje steatorrhea, utrata masy ciała.

Schemat 3. Taktyka postępowania z pacjentami z SES [2]
• Ustala się lokalizację guza: leczenie operacyjne (w trakcie operacji i w okresie pooperacyjnym, dożylne podanie H2-blokery); ponowne badanie na obecność gastrinoma (wydzielina żołądka, gastryna surowicy) wykonuje się 1, 6 i 12 miesięcy po zabiegu, następnie co 1–2 lata przez 3–5 lat.
• Lokalizacja guza nie została ustalona: leczenie podtrzymujące inhibitorami pompy protonowej; ponowne badanie (EGDS, wydzielina żołądkowa, gastryna surowicy) wykonuje się co 6-12 miesięcy.
• Mnogie gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza typu 1: terapia podtrzymująca z inhibitorami pompy protonowej; ponowne badanie (EGDS, wydzielina żołądka, badanie endokrynologiczne, w tym badanie hormonów) przeprowadza się co 6-12 miesięcy.
• Gastrinoma z przerzutami: terapia podtrzymująca inhibitorami pompy protonowej; nadzór lekarza onkologa. Leczenie jest zwykle nieskuteczne.

Przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych rozwijają się u 1/3 pacjentów z ES. U 10–20% chorych już na wstępnym leczeniu stwierdza się przerzuty gastrinoma w wątrobie, później pojawiają się przerzuty do kości. Obecność przerzutów do wątroby zwykle determinuje złe rokowanie dla pacjenta, ale Ellison opisał również kilku pacjentów z przerzutami do wątroby, którzy przeżyli 15–20 lat po całkowitej gastrektomii. U pacjentów po skutecznej resekcji guza lub gdy guza nie wykryto podczas operacji, 10-letnie przeżycie wynosi 60-100%. W przypadku guza nieoperacyjnego 5-letnie przeżycie wynosi 40%. Przeżywalność pacjentów z mnogimi gruczolakowatością wewnątrzwydzielniczą typu 1 jest zwykle wyższa niż pacjentów z izolowanym CZE. Wiąże się to z jaśniejszymi objawami klinicznymi, co prowadzi do wcześniejszego rozpoznania i rozpoczęcia terapii przeciwwydzielniczej [5].

ESE należy podejrzewać u wszystkich pacjentów z ciężkim zapaleniem przełyku (stopień 3-4 według Savary-Millera), zwłaszcza z przetrwałymi owrzodzeniami dwunastnicy lub biegunką o nieznanym pochodzeniu (Schemat 2). Jest mało prawdopodobne, aby SZE był obecny we wrzodach żołądka: takie wrzody obserwuje się u mniej niż 5% pacjentów z gastrinoma.

Duże znaczenie dla diagnozy ma badanie aspiracji wydzieliny żołądkowej: u pacjentów z SZE podstawowa produkcja kwasu solnego na godzinę (BAO) wynosi 15 meq / h lub więcej. Czasami BAO przekracza 100 meq / h. Po operacji owrzodzenia żołądka lub dwunastnicy poziom diagnostyczny wynosi BAO> 5 meq / h. Wartość BAO powyżej 15 meq / h występuje tylko u 10% pacjentów z chorobą wrzodową, podczas gdy w przypadku SPE - u 90% pacjentów. Inną charakterystyczną cechą jest to, że w przypadku SPE podstawowa produkcja kwasu solnego wynosi 60% lub więcej maksimum (MAO). Należy jednak pamiętać, że zarówno u pacjentów z chorobą wrzodową, jak iu osób zdrowych można zaobserwować zarówno wysoką produkcję kwasu, jak i niewielką lukę pomiędzy produkcją podstawową i maksymalną kwasu solnego..

W przypadku SZE zwiększa się poziom gastryny w surowicy krwi: u 90% pacjentów przekracza 100 pg / ml oznaczany na czczo metodą radioizotopową i może osiągnąć 450 000 pg / ml. Jednak wzrost stężenia gastryny w surowicy można zaobserwować w takich chorobach, jak niedokrwistość złośliwa, przewlekłe zanikowe zapalenie żołądka, guz guziczakowy, niewydolność nerek, po rozległej resekcji jelita cienkiego. Czasami (mniej niż 1% przypadków) z chorobą wrzodową dwunastnicy można obserwować hipergastrynemię z powodu nadczynności i / lub hiperplazji komórek G w części żołądka. W tym przypadku podczas biopsji stwierdza się wzrost zawartości gastryny w błonie śluzowej antrum. Uważa się, że stężenie gastryny powyżej 250 pg / ml ma znaczenie diagnostyczne dla SPE, a powyżej 1000 pg / ml jest bezwarunkowe..

W przypadkach, gdy wydzielanie żołądkowe jest wysokie, ale stężenie gastryny w surowicy wynosi od 100 do 1000 pg / ml, rozpoznanie gastrinoma należy potwierdzić za pomocą testów prowokacyjnych. Testy przeprowadza się z sekretyną, wapniem lub standardowym śniadaniem. Podczas przeprowadzania testu z sekretyną, Kabi-sekretinę wstrzykuje się dożylnie w dawce 2 U / kg / h; poziom gastryny jest mierzony dwukrotnie przed wstrzyknięciem i po nim co 5 minut przez 30 minut (inna opcja: 2, 5, 10, 15 i 20 minut po wstrzyknięciu). Test wapniowy przeprowadza się w następujący sposób: 10% roztwór glukonianu wapnia podaje się dożylnie przez 3 godziny w dawce 5 mg Ca / kg / h; gastryna jest oznaczana przed wprowadzeniem wapnia i co 30 minut przez 4 h. Próbka z wapniem jest bardziej niebezpieczna dla pacjenta niż próbka z wprowadzeniem sekretyny, dlatego nie zaleca się wykonywania jej jako badania pierwotnego. Podczas przeprowadzania testu ze standardowym śniadaniem aktywność gastryny określa się na czczo i co 15 minut przez 1,5 godziny po jedzeniu.

SZE charakteryzuje się gwałtownym wzrostem zawartości gastryny po wprowadzeniu roztworu wapnia, paradoksalnym wzrostem po wstrzyknięciu sekretyny, a po śniadaniu testowym nie występuje wzrost gastryny o więcej niż 50% (tab.1). Największą wartość diagnostyczną ma test z sekretyną. U 87% pacjentów z SZE jest dodatni. Wskazaniem do wykonania testu wapniowego jest ujemny wynik testu z wydzieliną (13% pacjentów z SES). Niestety, test wapniowy może dodatkowo zidentyfikować tylko 4% pacjentów z gastrinoma. Zatem u 9% pacjentów z SPE oba testy prowokacyjne są ujemne..

Aby wybrać właściwą taktykę leczenia, fundamentalne znaczenie ma ustalenie, czy gastrinoma jest izolowany, czy też występuje w ramach wielogruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (patrz Schemat 1). W tym drugim przypadku większość pacjentów ma historię rodzinną, najpierw występuje nadczynność przytarczyc, a dopiero potem - gastrinoma. Jednak opisano pacjentów, u których objawy nadczynności przytarczyc pojawiły się po latach od pojawienia się szczegółowego obrazu klinicznego SZE. Badanie spektrum hormonów, radiografia siodła tureckiego, tomografia komputerowa przysadki mózgowej pomoże ustalić diagnozę.

Ustalenie jego lokalizacji jest nie mniej trudne niż laboratoryjne rozpoznanie gastrinoma. Wynika to z niewielkiego rozmiaru gastrinoma. Guz o wielkości poniżej 1 mm może być złośliwy i dawać przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych i wątroby [6]. Zwykle trudno jest wykryć guz o wielkości mniejszej niż 1 cm. Algorytm badania pacjenta w celu określenia lokalizacji gastrinoma obejmuje:

• badanie ultrasonograficzne narządów jamy brzusznej;

• tomografia komputerowa jamy brzusznej;

• angiografia wątroby / trzustki.

Ponadto ultrasonografia endoskopowa, transiluminacja podczas laparotomii diagnostycznej i ultrasonografia śródoperacyjna mogą wykryć 80% guzów o wielkości 1 cm lub większej, zlokalizowanych w trójkącie z gastrinoma. Skany szkieletu umożliwiają wykrycie przerzutów do kości.

W izolowanych gastrinoma o ustalonej lokalizacji wykonuje się resekcję guza. Jest to możliwe u 20% pacjentów z izolowanymi gastrinoma. Główne wskazania do leczenia operacyjnego to: ustalona lokalizacja guza, brak mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1, przerzuty. Jednak nawet u tych chorych po resekcji guza remisję w ciągu 5 lat obserwuje się w mniej niż 30% przypadków [7, 8]. Dlatego u większości pacjentów z SZE konieczne jest leczenie objawowe: złagodzenie objawów choroby i osiągnięcie bliznowacenia wrzodów dwunastnicy i jelita czczego przy zastosowaniu terapii przeciwwydzielniczej.

U chorych po częściowej gastrektomii lub wagotomii obserwuje się cięższy przebieg SZE. Według Zollingera najgorszą operacją w przypadku SES jest częściowa resekcja żołądka. Po takich operacjach konieczne jest przeprowadzenie jeszcze bardziej aktywnej terapii przeciwwydzielniczej..

Silna, ciągła terapia przeciwwydzielnicza pod stałym nadzorem z wykorzystaniem endoskopii i badania wydzieliny żołądkowej jest głównym składnikiem zachowawczego leczenia chorych na ES. W tym celu stosuje się dwie grupy leków: blokery receptora histaminowego H2 i inhibitory pompy protonowej. Przed pojawieniem się tych leków jedynym sposobem na zahamowanie wydzielania żołądka było wykonanie całkowitej gastrektomii [4, 9].

Blokery receptorów H2 powinny być przepisywane w dawce 2–5 razy większej niż w chorobie wrzodowej dwunastnicy [1, 10]. W szczególności ranitydynę stosuje się w dawce 1,5–9 g / dobę. Leki należy przyjmować częściej: co 4–6 godzin [13]. Zgodnie z zaleceniami National Institutes of Health (USA), celem terapii H2-blokerem jest zmniejszenie BAO do mniej niż 10 meq / h. Niestety przy pomocy H2-blokerów, nawet przy dużej dawce, osiągnięcie tego wskaźnika może być trudne (co może być niewystarczające w przypadku bliznowacenia i ustępującego zapalenia przełyku). Ponadto w większości przypadków wymagane jest coroczne zwiększanie dawki [11, 12]. Dlatego obecnie blokery receptorów H2 stosuje się tylko do dożylnego podawania podczas zabiegów chirurgicznych, w okresie pooperacyjnym oraz gdy nie można przyjmować leków doustnych [2].

Inhibitory pompy protonowej (omeprazol i lanzoprazol), które blokują końcowy etap wydzielania kwasu solnego, mają silniejsze i dłuższe działanie przeciwwydzielnicze w porównaniu z blokerami H2. Dzięki tym lekom BAO można łatwo zmniejszyć do 10 meq / h, a zwykle możliwe jest osiągnięcie poziomu nie większego niż 2 meq / h. Stosowanie inhibitorów pompy protonowej nie wymaga zwiększania dawki dobowej w czasie, ponadto często dawkę można nieznacznie zmniejszyć [13].

Omeprazol i lanzoprazol mają mniej więcej taką samą skuteczność [14]. Lansoprazol ma jednak większą liczbę miejsc wiązania w komórce okładzinowej, co wyjaśnia jego nieco wyższą aktywność w warunkach doświadczalnych [15, 16]. Badania kliniczne z użyciem pH-metru 24-godzinnego wykazały, że omeprazol (w dawce 20–160 mg / dobę) i lanzoprazol (w dawce 30–165 mg / dobę) u pacjentów z SES mają podobny profil pH i średni poziom pH w ciągu dnia (odpowiednio 1,8–6,4 jednostek i 2,1–6,4 jednostek) [17, 18]. Pomimo dostępnych publikacji, że dzienną dawkę inhibitorów pompy protonowej można przepisać w jednej dawce, podzielenie jej na dwie dawki zwiększa skuteczność terapii [2].

Pacjenci z SZE wymagają starannej selekcji i monitorowania terapii. Celem leczenia nieoperowanych pacjentów z niepowikłanym SDE jest zmniejszenie BAO poniżej 5 meq / h. Pacjenci z zapaleniem przełyku lub po operacji żołądka (z wyjątkiem całkowitej gastrektomii) wymagają silniejszego hamowania wydzielania kwasu żołądkowego (do BAO poniżej 1 meq / h) [2, 4, 19, 12, 18]. Dawka początkowa omeprazolu lub lanzoprazolu wynosi 60 mg / dobę [19]. Następnie miareczkuje się lek: dawkę dobową zwiększamy co 1–2 tygodnie o 20–30 mg pod kontrolą badania wydzielania żołądka, aż do osiągnięcia wymaganego poziomu BAO. Badanie wydzielania żołądka przeprowadza się około 1 godziny przed przyjęciem kolejnej dawki leku. Aby ocenić odpowiednią częstotliwość spożycia, wskazane jest wykonanie całodobowego pH-metru [21]. Dalsze badanie kontrolne, w tym EGDS i intubacja żołądka, wykonuje się po 3 miesiącach. Brak nawrotu owrzodzeń w tym okresie może wskazywać na guza potencjalnie resekcyjnego. Dynamiczna obserwacja pacjentów (badania kliniczne, endoskopowa gatsroduodenoskopia, intubacja żołądka) prowadzona jest 2-4 razy w pierwszym roku, następnie - 2 razy w roku. Jeśli BAO wynosi zero, a MAO poniżej 5 meq / h, możliwe jest ostrożne zmniejszenie dawki, ale jeśli MAO jest równe lub większe niż 5 meq / h, dawkę leku należy pozostawić taką samą [2].

Niemożność przestrzegania zaleconego schematu leczenia lub regularnych badań kontrolnych jest wskazaniem do całkowitej gastrektomii. Pacjenci z ESE zwykle dobrze znoszą tę operację, ale w przyszłości potrzebują domięśniowego podania witaminy B12, żelaza, wapnia [21].

Nawet przy ścisłej obserwacji klinicznej przebieg SPE jest nieprzewidywalny i trudny do kontrolowania za pomocą leków przeciwwydzielniczych. Znane są przypadki perforacji owrzodzeń i krwawień po całkowitej gastrektomii u pacjentów z wytwarzaniem kwasu poniżej 1 meq / h [2]. Systematyczna endoskopia może zapobiec takim sytuacjom..

W gastrinoma z przerzutami, oprócz terapii przeciwwydzielniczej lub całkowitej gastrektomii, podanie streptozocyny i 5-fluorouracylu może zmniejszyć wielkość guza, obniżyć poziom gastryny w surowicy [21].

Obecność mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 wymaga przede wszystkim usunięcia przytarczyc. U części chorych po tej operacji normalizuje się wydzielanie gastryny i wydzieliny żołądkowej [2, 10, 21].

Dlatego u większości pacjentów z SZE nie można wykonać leczenia operacyjnego. Pacjenci ci wymagają ciągłej terapii inhibitorami pompy protonowej pod kontrolą endoskopii i badania wydzieliny żołądkowej..

1. Przewodnik po gastroenterologii: w trzech tomach / Pod redakcją ogólną F.I. Komarova i A.L. Grebenev. T.1 Choroby przełyku i żołądka / F.I. Komarov, A.L. Grebenev, A.A. Sheptulin i inni - M.: Medicine, 1995 - P. 672: chory.

2. Hirschowitz B.I. Zespół Zollingera-Ellisona: patogeneza, diagnostyka i postępowanie. Amer. J. Gastroent. 1997; 92 (3): 44–8.

3. Weber H.C., Venzon D.J., Jensen R.T., Metz DC. Badania nad powiązaniami między zespołem Zollingera-Ellisona, Helicobacter pylori i terapią inhibitorami pompy protonowej. Gastroent. 1997; 112 (1): 84–91.

4. Hirschowitz B.I. Patobiologia i leczenie hipergastrynemii i zespołu Zollingera-Ellisona. Yale J Biol Med 1992; 65: 659–76.

5. Jensen R.T., Gardner J.D. Zespół Zollingera-Ellisona: Obraz kliniczny, patologia, diagnostyka i leczenie. W: Zakim D, Dannenberg AJ, red. Choroba wrzodowa i inne zaburzenia związane z wydzielaniem kwasu. Nowy Jork: Academic Research Assoc Inc 1991: 117–212.

6. Schroder W., Holscher A. H., Beckurts T. i in. Mikrogastrinoma dwunastnicy związane z zespołem Zollingera-Ellisona. Hepato-Gastroent. 1996; 43 (12): 1465-9.

7. Mignon M., Ruszniewski R., Haffar S. i in. Aktualne podejście do postępowania w procesie nowotworowym u pacjentów z gastrinoma. Świat J Surg 1986; 10: 703-10.

8. Norton J.A., Doppman J.L., Jensen R.T. Resekcja lecznicza u pacjentów z zespołem Zollingera-Ellisona: wyniki 10-letniego badania prospektywnego. Am Surg 1992; 215: 8-18.

9. Farley D. R., van Heerden J., Grant C. S., i in. Zespół Zollingera-Ellisona: wspólne doświadczenie chirurgiczne. Ann Surg 1991; 215: 561-9.

10. Choroby wewnętrzne. W 10 książkach. Książka 7: os. z angielskiego. / Ed. E. Braunwald, K.J. Isselbacher, R.G. Petersdorf i wsp. - M.: Medicine, 1996. - P. 720: muł.

11. Jensen R.T., Maton P.N. Zespół Zollingera-Ellisona. W: Gustavsson S., Kumar D., Graham D.Y., red. Żołądek. Londyn: Churchill Living stone, 1991: 341–74.

12. Metz D.C., Pisegna J.R., Ringham G.L., et al. Prospektywne badanie skuteczności i bezpieczeństwa lansoprazolu w zespole Zollingera-Ellisona. Dig Dis Sci 1993; 38: 245-56.

13. Metz D. C., Pisegna J. R., Fishbeyn V. A., et al. Obecnie stosowane dawki omeprazolu w leczeniu nadmiernego wydzielania kwasu żołądkowego w zespole Zollingera-Ellisona są zbyt duże. Gastroenterology 1992; 103: 1498–1508.

14. Jensen R. T., Metz D. C., Koviack P.D., et al. Prospektywne badanie długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa lansoprazolu u pacjentów z zespołem Zollingera-Ellisona. Aliment Pharmacol Ther 1993; 7: 41-50.

15. Nagaya H., Satoh H., Maki Y. Możliwy mechanizm hamowania tworzenia kwasów przez inhibitor pompy protonowej AG 1749 w izolowanych komórkach okładzinowych psów. J Pharmacol Exp Ther 1990; 252: 1289–95.

16. Tolman K.G., Sanders S.W., Buchi K.N. Poziom pH żołądka po 15 mg i 30 mg lanzoprazolu i 20 mg omeprazolu. Gastroenterology 1994; 106: A172.

17. Ramdani A., Paul G., Ruszniewsji Ph., Et al. Porównawcza skuteczność lanzoprazolu i omeprazolu w 24-godzinnym pomiarze pH w żołądku w 9 przypadkach zespołu Zollingera-Ellisona. Gastroenterology 1992; 102: A151.

18. Maton P. N., Frucht H., Vinayek R., et al. Postępowanie medyczne z pacjentami z zespołem Zollingera-Ellisona, którzy przeszli wcześniej operację żołądka: badanie prospektywne. Gastroenterology 1988; 94: 294-9.

19. Hirschowitz B.I. Przebieg kliniczny zespołu Zollingera-Ellisona leczonego nieoperacyjnie. W: Mignon M, Jensen RT, red. Guzy endokrynologiczne trzustki, obj. 23. Bazylea, Szwajcaria: S. Karger AG, 1995: 360-71. Seria Frontiers in Gastrointestinal Research.

20. Miller L.S., Vinayek R., Frucht H., et al. Refluksowe zapalenie przełyku u pacjentów z zespołem Zollingera-Ellisona. Gastroenterology 1990; 98: 341-6.

21. Berkow R. red. Naczelny, Fletcher A.J.: Podręcznik Merck diagnozy i terapii. Laboratoria badawcze Merck. 16th ed. Rahway, NJ, 1992.

Diagnostyka i leczenie zespołu Zollingera-Ellisona.

A.V. Okhlobystin, Zakład Propedeutyki Chorób Wewnętrznych 1, aby się położyć. Wydział MMA im. IM. Sechenov (kierownik - akademik Rosyjskiej Akademii Nauk Medycznych, prof. V.T. Ivashkin).