Leki antyninowe

Kliniki

Antykininy blokują działanie chinin, zmniejszają przepuszczalność naczyń włosowatych i obrzęk oskrzeli.

Hamowanie lekotrienów i F AT

Hamowanie leukotrienów i PAF (hamowanie syntezy i blokowanie ich receptorów) - nowy kierunek w leczeniu astmy oskrzelowej.

Leukotrieny odgrywają ważną rolę w niedrożności dróg oddechowych. Powstają w wyniku działania enzymów 5-l-oksygenazy na kwas arachidonowy i są wytwarzane przez komórki tuczne, eozynofile i makrofagi pęcherzykowe. Leukotrieny powodują zapalenie oskrzeli i skurcz oskrzeli. Inhibitory syntezy leukotrienów zmniejszają odpowiedź oskrzeli na alergeny, zimne powietrze, wysiłek fizyczny i aspirynę u pacjentów z astmą oskrzelową.

Obecnie badano skuteczność trzymiesięcznego leczenia pacjentów z łagodną i umiarkowaną astmą oskrzelową zileutonem, inhibitorem 5-lipoksygenaz i syntezy leukotrienów (Israel i wsp., 1996). Wyraźne działanie rozszerzające oskrzela zileutonu stwierdzono po podaniu doustnym w dawce 600 mg 4 razy dziennie, a także znaczne zmniejszenie częstości zaostrzeń astmy i stosowania progagonistów wziewnych. Antagoniści receptora leukotrienowego accolote, pranlukast, singulair są obecnie w trakcie badań klinicznych za granicą.

Stosowanie antagonistów PAF prowadzi do obniżenia zawartości eozynofilów w ścianie oskrzeli i zmniejszenia reaktywności oskrzeli w odpowiedzi na kontakt z alergenem (Page, 1992).

Żel Fenistil

Fenistil jest środkiem przeciwhistaminowym, przeciwalergicznym i przeciwświądowym. Bloker receptora H1-histaminy jest konkurencyjnym antagonistą histaminy.

Lek zmniejsza zwiększoną przepuszczalność naczyń włosowatych związaną z reakcjami alergicznymi. Żel Fenistil nakładany na skórę zmniejsza swędzenie i podrażnienia wywołane reakcjami alergicznymi skóry. Lek ma również wyraźne działanie miejscowo znieczulające. Ma również działanie antycholinergiczne i łagodne antycholinergiczne.

Stosowany miejscowo dzięki żelowej bazie wykazuje szybki początek działania - po kilku minutach, maksymalny efekt - po 1-4 godzinach.

Grupa kliniczna i farmakologiczna

Lek przeciwalergiczny do użytku zewnętrznego.

Warunki sprzedaży w aptekach

Można kupić bez recepty.

Ile kosztuje żel Fenistil w aptekach? Średnia cena to 390 rubli.

Skład i forma wydania

Fenistil jest dostępny w kilku postaciach dawkowania: żel, krople, emulsja.

Żel Fenistil jest przeznaczony do użytku zewnętrznego. Lek jest produkowany w aluminiowych tubach o pojemności 30 gi 50 gw kartonowym pudełku, do żelu dołączone są instrukcje z pełnym opisem właściwości leku. Jest to bezbarwna, przezroczysta, jednorodna substancja bez określonego zapachu.

  • Preparat zawiera substancję czynną - maleinian dimetindenu na 100 g żelu - 100 mg.

Składnikami pomocniczymi są: chlorek benzalkoniowy, glikol propylenowy, karbomer, wersenian disodowy.

Efekt farmakologiczny

Fenistil należy do leków przeciwhistaminowych I generacji. Blokując receptory histaminowe H1 zapobiega przejawianiu się skutków histaminy - przekrwieniu, zwiększonej przepuszczalności naczyń włosowatych, obrzękowi, swędzeniu itp. W ten sposób realizuje się działanie przeciwalergiczne i przeciwświądowe leku.

Fenistil jest w stanie blokować działanie kinin, wykazuje nieznaczną aktywność antycholinergiczną. Klinicznie objawia się to „wysychaniem” błon śluzowych, które czasami stosuje się w leczeniu ARVI ze zwiększonym wydzielaniem śluzówki nosa. Lek ma niewielkie działanie uspokajające, nie ma działania przeciwwymiotnego.

Żel jest przeznaczony do stosowania miejscowego. Eliminuje alergie skórne bez wywoływania ogólnoustrojowych skutków ubocznych, takich jak senność czy działanie antycholinergiczne. Przeciwświądowe i łagodne działanie chłodzące pojawia się w ciągu kilku minut po nałożeniu na skórę.

Po spożyciu jest szybko i całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego, biodostępność wynosi około 70%. Wnika wystarczająco dobrze w tkanki. Jego działanie objawia się 45 minut po spożyciu. Fenistil przekształca się w metabolity w wątrobie, jest wydalany z moczem i żółcią.

Wskazania do stosowania

Lek jest przepisywany w przypadku:

  • Alergiczne zapalenie skóry;
  • Atopowe zapalenie skóry;
  • Różne reakcje alergiczne na skórze (oznacza tylko rodzaj choroby o charakterze alergicznym): wyprysk; pokrzywka; Różyczka.
  • Ukąszenia owadów
  • Swędzenie innego rodzaju (z wyjątkiem cholestazy);
  • Oparzenia (tylko łagodne!), Słoneczne, domowe, przemysłowe.

Przeciwwskazania

Przed rozpoczęciem leczenia żelem Fenistil lekarz i pacjent powinni zbadać możliwe konsekwencje. Instrukcja użytkowania zawiera szczegółową listę przypadków, w których lek jest zabroniony. Rozważmy niektóre z nich.

  1. Ciąża (pierwszy trymestr). W tym okresie płód jest szczególnie wrażliwy, dlatego przyszłej matce nie zaleca się stosowania żadnych leków.
  2. Zabrania się używania żelu w okresie karmienia piersią.
  3. W przypadku niemowląt do 1 miesiąca Fenistil jest przeciwwskazany.
  4. Astma (oskrzelowa).
  5. Wysoka wrażliwość na poszczególne składniki kompozycji. W takim przypadku konieczne jest rozważenie alternatywnej opcji - analogu żelu o tym samym działaniu.

W przypadku chorób przewlekłych przed leczeniem należy poddać się badaniu u lekarza, aby mógł ustalić, czy środek zaszkodzi organizmowi. Ostrożnie żel lub krople należy stosować u dzieci poniżej 1 roku życia. Lekarstwo może wywołać nie tylko uspokojenie, ale także zaburzenia snu, bóle głowy. Częściej małym dzieciom przypisuje się analog (Vibrocil).

Spotkanie w czasie ciąży i laktacji

Stosowanie leku Fenistil w pierwszym trymestrze ciąży jest możliwe tylko po konsultacji z lekarzem.

W II i III trymestrze ciąży oraz w okresie laktacji nie należy stosować żelu na duże powierzchnie skóry, szczególnie w przypadku występowania stanów zapalnych i krwawień.

Matki karmiące piersią nie powinny stosować leku na sutki gruczołów mlecznych..

Zastosowanie w pediatrii

U dzieci w wieku od 1 miesiąca do 2 lat lek należy stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem..

U niemowląt i małych dzieci nie należy stosować leku na dużych powierzchniach skóry, zwłaszcza jeśli występuje stan zapalny lub krwawienie..

Dawkowanie i sposób podawania

Jak wskazano w instrukcji użycia, żel Fenistil nakłada się cienką warstwą na dotknięty obszar skóry i pozostawia do całkowitego wchłonięcia.

W przypadku silnego świądu lub ciężkiego przebiegu reakcji alergicznej zaleca się łączenie leku Fenistil w postaci żelu z doustnymi postaciami tego samego środka, na przykład kroplami.

Żel nakłada się 2-4 razy dziennie, czas trwania kuracji lekarskiej ustala lekarz indywidualnie, najczęściej jednak nie dłużej niż 5-7 dni. Jeśli w tym okresie objawy alergii nie zmniejszyły się lub, przeciwnie, pogorszyły, pacjent musi ponownie skonsultować się z lekarzem, aby skorygować przepisaną terapię i wyjaśnić diagnozę.

Działania niepożądane

Po nałożeniu na skórę do krwiobiegu przedostaje się nie więcej niż 10% substancji czynnej, dlatego skutki uboczne są bardzo mało prawdopodobne. Jednak oficjalna lista wygląda następująco:

Bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia oddychania, obrzęki, drażliwość, senność, skurcze mięśni, suchość w ustach, wysypka skórna, nudności.

Przedawkować

Podczas przyjmowania leku doustnie należy ściśle przestrzegać dawki wskazanej w instrukcji, ponieważ istnieje ryzyko przedawkowania. W takim przypadku może rozwinąć się depresja ośrodkowego układu nerwowego, senność (u dorosłych), pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego i objawy m-antycholinergiczne (częściej u dzieci), w tym tachykardia, pobudzenie, ataksja, drgawki, omamy, rozszerzenie źrenic, suchość w ustach, gorączka, zaczerwienienie twarzy, zatrzymanie moczu, niskie ciśnienie krwi, zapaść.

W przypadku przedawkowania Fenistilu pacjentowi przepisuje się węgiel aktywowany, a także środek przeczyszczający z solą fizjologiczną. W trakcie leczenia konieczne jest podjęcie działań mających na celu utrzymanie funkcji układu oddechowego i sercowo-naczyniowego..

Nie opisano przypadków przedawkowania zewnętrznych postaci leku. Jeśli lek zostanie przypadkowo połknięty, należy podjąć podobne środki. Brak specyficznego antidotum.

Specjalne instrukcje

Zanim zaczniesz używać leku, przeczytaj specjalne instrukcje:

  1. Lek jest nieskuteczny w przypadku świądu związanego z cholestazą.
  2. Podczas stosowania leku Fenistil na dużych obszarach skóry należy unikać ekspozycji na światło słoneczne.
  3. W przypadku silnego świądu lub zmian na dużych obszarach skóry lek można stosować tylko po konsultacji z lekarzem.
  4. Jeśli w okresie stosowania leku Fenistil nasilenie objawów choroby nie zmniejszy się ani nie zwiększy, konieczna jest konsultacja lekarska.
  5. Lek zawiera glikol propylenowy i chlorek benzalkoniowy. Emulsja zawiera również butylohydroksytoluen. Wymienione substancje pomocnicze mogą powodować miejscowe reakcje alergiczne (kontaktowe zapalenie skóry). Butylohydroksytoluen może również podrażniać oczy i błony śluzowe..

Zgodność z innymi lekami

Fenistil wzmacnia działanie leków przeciwlękowych i nasennych.

Przy równoczesnym wyznaczaniu etanolu (alkoholu) z Fenistilem obserwuje się spowolnienie szybkości reakcji psychomotorycznych.

Inhibitory MAO nasilają działanie antycholinergiczne i depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i m-antycholinergiczne zwiększają ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Opinie

Sugerujemy zapoznanie się z recenzjami osób, które stosowały żel Fenistil:

  1. Wiktoria. Dziecko stale rozwija zaczerwienienia na skórze, a po ukąszeniach komarów pojawiają się twarde, ogromne czerwone pęcherze. Niedawno dowiedziałam się, że noworodki już po miesiącu mogą rozmazać zaczerwienienia skóry kremem Fenistil. Lek jest niehormonalny, więc nie może zaszkodzić dziecku. Próbowałem i teraz ciągle używam tylko tej maści.
  2. Galina. Mam maść Fenistil - uniwersalny środek na wszystkie nieprzyjemne przypadki. Stosuję od razu po oparzeniach termicznych w domu, po aplikacji nie pojawiają się pęcherze. Z powodzeniem usuwa zaczerwienienia i dyskomfort po ekspozycji na światło słoneczne. Dowiedziałem się, że można go używać do ukąszeń komarów. Muszę spróbować.
  3. Elena. Dobra na ukąszenia owadów. W naszej rodzinie wszyscy mocno reagują na ukąszenia komarów, silnym swędzeniem i zaczerwienieniem. Posmarujesz go fenistilem - wszystko szybko znika. Używamy również emulsji i żelu.

Rodzice często pozytywnie wypowiadają się na temat Fenistilu dla dzieci - w około 85% przypadków. Wynika to z szybkiego działania leku, który dosłownie w ciągu kilku godzin jest w stanie złagodzić dręczące dziecko objawy przypominające alergię. Ponadto w walce z alergiami bardzo popularne są krople, a także żel niwelujący skutki ukąszeń owadów. Wiele dzieci mocno drapie się po ukąszeniach komarów, swędzenie uniemożliwia zasypianie i wywołuje uczucie silnego dyskomfortu. Żel doskonale łagodzi swędzenie, likwiduje obrzęki i zaczerwienienia, przywracając dziecko do normy.

Negatywne recenzje Fenistilu dla dzieci wiążą się z jego silnym działaniem hipnotycznym i nasileniem skutków ubocznych w postaci pieczenia skóry. W tej sytuacji lek eliminuje objawy alergii, ale nasilenie działania niepożądanego przewyższa korzyści, dlatego Fenistil jest ogólnie oceniany negatywnie. W końcu senność dziecka sprawia, że ​​rodzice bardzo się martwią, nie mogą się doczekać końca leku. A pieczenie skóry przynosi dziecku nie mniejszy dyskomfort niż swędzenie.

Analogi

Strukturalne analogi substancji czynnej:

Przed zakupem analogu skonsultuj się z lekarzem..

Okres trwałości i warunki przechowywania

Okres przydatności do spożycia - 3 lata, data produkcji podana jest na opakowaniu. Lek przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 25 ° C, w miejscu niedostępnym dla dzieci, w oryginalnym opakowaniu.

FENISTIL ® KROPLE

DIMETINDENUM R06A B03

Novartis Consumer Health S.A.

SKŁAD I FORMA WYDANIA:

kapać 0,1% fl. 20 ml, nr 1 18,72 UAH.

Maleinian dimetindenu 1 mg / ml

Nr UA / 0857/01/01 od 05.04.2004 do 05.04.2009

WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE: maleinian dimetindenu - pochodna fenindenu, jest antagonistą histaminy na poziomie H1-receptory. Ma działanie przeciwkininowe, słabe działanie antycholinergiczne i uspokajające. Nie ma działania przeciwwymiotnego. Zmniejsza zwiększoną przepuszczalność naczyń włosowatych związaną z natychmiastowymi reakcjami alergicznymi.

W połączeniu z antagonistami histaminy H.2-receptory hamują prawie wszystkie rodzaje działania histaminy na układ krążenia.

Biodostępność dimetyndenu w postaci kropli wynosi około 70%. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie w osoczu krwi występuje w ciągu 2 godzin. Okres półtrwania wynosi około 6 godzin.

W stężeniach od 0,2 do 5 μg / ml, wiązanie dimetyndenu z białkami osocza krwi wynosi około 90%.

Reakcje metaboliczne obejmują hydroksylację i metoksylację. Dimetinden i jego metabolity są wydalane z żółcią i moczem. 5-10% przyjętej dawki leku jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej.

WSKAZANIA: - leczenie objawowe chorób alergicznych: pokrzywki, chorób górnych dróg oddechowych (katar sienny, całoroczny alergiczny nieżyt nosa), alergii pokarmowych i lekowych;

- leczenie świądu różnego pochodzenia, z wyjątkiem towarzyszącego cholestazie. Swędzenie w chorobach przebiegających z wysypką skórną, ospą wietrzną, ukąszeniami owadów, jako środek wspomagający w egzemie i innych swędzących dermatozach pochodzenia alergicznego.

PODANIE: Dorośli i dzieci powyżej 12 lat. Dzienna dawka to 3-6 mg w 3 dawkach podzielonych: 20-40 kropli 3 razy dziennie. Pacjentom ze skłonnością do senności zaleca się przepisywanie 40 kropli przed snem i 20 kropli rano podczas śniadania..

Dzieci poniżej 12 lat. Dzienna dawka wynosi 0,1 mg / kg masy ciała. Tabela przedstawia dzienne dawki dla dzieci w wieku od 1 miesiąca do 12 lat oraz dla dorosłych. Wielość spotkań - 3 razy dziennie.

Dzienna dawka

1 miesiąc - 1 rok

10-30 kropli

30-45 kropli

45-60 kropli

60-1 20 kropli

20 kropli = 1 ml = 1 mg maleinianu dimetindenu.

Krople Fenistilu należy chronić przed wysokimi temperaturami; można je dodać do ciepłej butelki z jedzeniem dla niemowląt tuż przed karmieniem. Jeśli dziecko jest już karmione łyżeczką, krople można podawać nierozcieńczoną łyżeczką..

PRZECIWWSKAZANIA: nadwrażliwość na którykolwiek składnik leku. Nie podawać dzieciom poniżej 1 miesiąca życia, zwłaszcza wcześniakom.

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE: najczęstszymi działaniami niepożądanymi są: senność, szczególnie na początku leczenia i przy stosowaniu dużych dawek (około 8% przypadków z ogólnej liczby pacjentów).

Rzadko: zaburzenia żołądkowo-jelitowe (w tym nudności), suchość błony śluzowej jamy ustnej i gardła, zawroty głowy, pobudzenie, bóle głowy W okresie stosowania leku na rynku po rejestracji odnotowano pojedyncze przypadki obrzęków, wysypek skórnych, skurczów mięśni i zaburzeń oddechowych które prawdopodobnie były związane z przyjmowaniem kropli Fenistil.

SPECJALNE INSTRUKCJE:

należy zachować ostrożność przepisując Fenistil pacjentom z jaskrą z zamkniętym kątem; z zatrzymaniem moczu spowodowanym chorobą gruczołu krokowego lub dróg moczowych, a także u pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc. U małych dzieci leki przeciwhistaminowe mogą powodować pobudzenie. Ostrożnie przepisuj lek w postaci kropli dzieciom poniżej 1 roku życia: sedacji mogą towarzyszyć epizody bezdechu sennego.

Podczas przyjmowania kropli Fenistil szybkość reakcji może spowolnić, dlatego należy zachować ostrożność przepisując pacjentom, których czynności wymagają zwiększonej uwagi i szybkości reakcji (prowadzenie samochodu, praca z mechanizmami).

W okresie ciąży i karmienia piersią

W czasie ciąży krople Fenistil mogą być przepisywane tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu W okresie karmienia piersią Podczas leczenia kroplami należy przerwać karmienie piersią.

INTERAKCJE: możliwe wzajemne wzmocnienie uspokajającego działania kropli Fenistil i leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak środki uspokajające, nasenne i alkohol. Przy jednoczesnym stosowaniu alkoholu możliwe jest wyraźniejsze spowolnienie tempa reakcji.

W połączeniu z inhibitorami MAO można zwiększyć aktywność przeciwcholinergiczną leków przeciwhistaminowych, a także wzmocnić ich przygnębiający wpływ na ośrodkowy układ nerwowy; dlatego ich łączne stosowanie nie jest zalecane. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i antycholinergiczne w połączeniu z lekami przeciwhistaminowymi mogą mieć dodatkowe działanie antycholinergiczne, zwiększając ryzyko zatrzymania moczu lub dekompensacji jaskry.

PRZEDAWKOWAĆ:

w przypadku przedawkowania kropli Fenistil, podobnie jak innych leków przeciwhistaminowych, mogą wystąpić następujące objawy: depresja OUN, senność (głównie u dorosłych), pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego i działanie antycholinergiczne (zwłaszcza u dzieci), w tym pobudzenie, ataksja, tachykardia, omamy, tonik lub napady kloniczne, rozszerzenie źrenic, suchość w ustach, zaczerwienienie twarzy, zatrzymanie moczu i gorączka; możliwe jest niedociśnienie tętnicze. W końcowej fazie śpiączki możliwy jest rozwój ucisku ośrodków oddechowych i naczynioruchowych, prowadzący do śmierci.

Nie ma swoistego antidotum w przypadku przedawkowania leków przeciwhistaminowych.Należy zastosować standardowe środki zaradcze: wywołać wymioty, jeśli to się nie powiedzie, wykonać płukanie żołądka, zażyć węgiel aktywowany, środek przeczyszczający z solą fizjologiczną oraz podjąć działania w celu utrzymania funkcji układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. można zastosować leki zwężające naczynia krwionośne.

WARUNKI PRZECHOWYWANIA:

przechowywać w suchym miejscu w temperaturze poniżej 30 ° C.

Data dodania: 30/10/2007


Aby łatwo znaleźć tę stronę, dodaj ją do zakładek:

Fenistil® (żel do użytku zewnętrznego)

Instrukcje

  • Rosyjski
  • қazaқsha

Nazwa handlowa

Fenistil®

Międzynarodowa niezastrzeżona nazwa

Formularz dawkowania

Żel do użytku zewnętrznego, 30 g

Kompozycja

Zawiera 1 g żelu

substancja czynna - maleinian dimetindenu 1 mg,

substancje pomocnicze: glikol propylenowy, 30% roztwór wodorotlenku sodu, karbomery (Carbopol 974 R), wersenian disodowy, chlorek benzalkoniowy lub roztwór chlorku benzalkoniowego, woda oczyszczona.

Opis

Jednorodny, przezroczysty lub lekko opalizujący żel, od bezbarwnego do lekko żółtawego, praktycznie bezwonny.

Grupa farmakoterapeutyczna

Leki stosowane w leczeniu swędzącej skóry (w tym leki przeciwhistaminowe i znieczulające). Miejscowe leki przeciwhistaminowe. Dimethindene.

Kod ATX D04AA13

Właściwości farmakologiczne

Farmakokinetyka

Stosowany miejscowo dobrze wnika w skórę; ogólnoustrojowa biodostępność - 10%. Efekt przeciwhistaminowy obserwuje się w ciągu kilku minut po nałożeniu na skórę. Maksymalny efekt osiąga się w ciągu 1-4 godzin.

Farmakodynamika

Środek przeciwhistaminowy, przeciwalergiczny i przeciwświądowy.

Bloker receptorów H1-histaminowych, wykazuje wysokie powinowactwo do tego typu receptorów, co prowadzi do znacznego zmniejszenia zwiększonej przepuszczalności naczyń włosowatych związanej z natychmiastowymi reakcjami nadwrażliwości. Żel Fenistil® nakładany na skórę zmniejsza swędzenie i podrażnienia wywołane reakcjami alergicznymi skóry. Lek ma również wyraźne działanie miejscowo znieczulające..

Ma również działanie antycholinergiczne i łagodne antycholinergiczne.

Wskazania do stosowania

- świąd ze swędzącymi dermatozami, pokrzywką, ukąszeniami owadów, oparzeniami słonecznymi, łagodnymi oparzeniami domowymi i przemysłowymi (z wyjątkiem świądu związanego z cholestazą)

Sposób podawania i dawkowanie

Zewnętrznie. Stosowany u dorosłych i dzieci.

Żel nakłada się na dotknięty obszar skóry 2-4 razy dziennie. W przypadku silnego świądu lub rozległych zmian skórnych zaleca się jednoczesne stosowanie form doustnych.

Jest działanie antykininowe

Farmakoterapia patogenetyczna ma na celu normalizację i mobilizację mechanizmów obronnych, które odgrywają decydującą rolę w przebiegu choroby.

Jednym z najważniejszych celów przepisywania czynników chorobotwórczych jest wpływanie na procesy regeneracyjne. Leczenie pacjentów z gruźlicą tylko chemioterapią prowadzi do niedoskonałego gojenia dotkniętych tkanek. Zastosowanie terapii patogenetycznej pozwala osiągnąć doskonalszy proces regeneracji tkanek.

Dietoterapia Wszyscy chorzy na gruźlicę cierpią na zaburzenia metabolizmu i równowagi witaminowej, które są nasilane przez stosowane leki. Dlatego tak ważne jest prawidłowe odżywianie chorego na gruźlicę..

Cele terapii dietetycznej to:

· W zapewnieniu organizmowi odpowiedniego odżywienia w warunkach rozpadu białek, pogorszenia metabolizmu tłuszczów i węglowodanów, zwiększonego spożycia witamin i składników mineralnych;

· Wzmocnienie odporności organizmu przed infekcją i zatruciem;

· Normalizacja metabolizmu;

Odbudowa tkanek dotkniętych gruźlicą.

Wszystkie powyższe wymagania są spełnione dieta numer 11. Dieta powinna zawierać co najmniej 100-110 g białka, aw okresie rekonwalescencji - 120-140 g (w tym 60% pochodzenia zwierzęcego). Nie przeciążaj diety tłuszczami, ponieważ mogą one zmniejszyć apetyt. Ilość węglowodanów podawana jest na poziomie zapotrzebowania fizjologicznego (400-500 g).

Przy zaostrzeniu i leżeniu w łóżku wystarczy 2500 - 2600 kcal dziennie, w trybie pół-łóżka - 2700 - 2900 kcal, przy ustąpieniu zaostrzenia - 3300 - 3600 kcal. Wyższa wartość energetyczna diety nie jest uważana za korzystną. Szybki i duży przyrost masy ciała może się nie poprawić, ale pogorszyć stan pacjenta.

W ostrym przebiegu procesu gruźliczego wskazane jest spożywanie małych porcji 6 razy dziennie. Z diety wyłączone są bardzo tłuste mięsa i drób, jagnięcina, wołowina i tłuszcze do gotowania, ostre i tłuste sosy, ciasta i wypieki zawierające dużą ilość śmietany. W przypadku gruźlicy powikłanej wysiękowym zapaleniem opłucnej, ostro ogranicz zawartość soli kuchennej (do 3,5 g) i wody, zakazuj potraw, które zwiększają pragnienie.

Leki patogenetyczne stosowane w kompleksowym leczeniu chorych na gruźlicę obejmują:

  • środki niesteroidowe (kwas acetylosalicylowy, indometacyna, ibuprofen itp.);
  • leki steroidowe (glukokortykoidy - hydrokortyzon, deksametazon, prednizolon, triamcynolon itp.);
  • inne leki o działaniu przeciwzapalnym (insulina, heparyna, etymizol);

2) przeciwutleniacze (witamina E, ACC itp.);

3) bezpośrednie antykoagulanty (heparyna, heparyna sodowa, antytrombina); działanie pośrednie (syncumar, fenipina, neodikumaryna);

4) leki przeciwpłytkowe (kwas acetylosalicylowy, dipirydamol, pentoksyfilina itp.);

5) leki antykininowe (adekalin, kallikrein);

6) preparaty pirogenne (pyrogenal, prodigiosan);

7) preparaty enzymatyczne (lidaza, trypsyna, chymotrypsyna itp.);

8) sterydy anaboliczne (fenobolina, retabolil itp.);

10) leki przeciwhistaminowe (suprastin, tavegil, telfast itp.);

11) terapia witaminowa (witaminy, grupy B, A, C, PP itp.);

12) stymulanty biogenne (ciało szkliste, FIBS, wyciąg i zawiesina łożyska, płynny wyciąg z aloesu);

13) immunomodulatory (tymogen, tymalina, T-aktywina, likopid, poliheksoni);

14) środki poprawiające mikrokrążenie w dotkniętym obszarze (courantil, nikotynian ksantynolu, trental, pirikarbat, dekstran itp.).

Leczenie patogenetyczne chorych na gruźlicę dróg oddechowych zależy od formy i fazy procesu.

Leki niesteroidowe.Ważne jest, aby stosowanie tej grupy leków patogenetycznych nie prowadziło, ze względu na skutki uboczne, do ograniczenia przyjmowania doustnych leków tuberkulostatycznych. Najnowsze dane z badań naukowych wskazują na słabą skuteczność tej grupy leków u chorych na gruźlicę i nie zaleca się ich przepisywania..

Steroidy (glikokortykosteroidy) Stosowanie glikokortykosteroidów w leczeniu gruźlicy może służyć kilku ważnym celom.

Po pierwsze, pacjentom z ostrym procesem (gruźlica prosówkowa lub sercowate zapalenie płuc) można przez kilka dni przepisać duże dawki glukokortykoidów (na przykład 60-100 mg prednizolonu), aby zapobiec lub złagodzić objawy toksyczne i alergiczne..

Po drugie, w celu złagodzenia reakcji zapalnej możliwe jest 4-8 tygodniowe leczenie hormonalnymi lekami glukokortykoidowymi w umiarkowanej dawce. Przebieg prednizolonu rozpoczyna się od dawki 20-25 mg / dobę, ze stopniowym zmniejszaniem się o 5 mg na tydzień. Aby zapobiec objawom odstawienia, lepiej przepisać terapię hormonalną co drugi dzień..

Po trzecie, u pacjentów z hiperchronią z ciężkim pofałdowanym przebiegiem procesu gruźliczego wskazane jest długotrwałe stosowanie prednizolonu w dawce 5 mg jako terapii zastępczej, ponieważ ta kategoria pacjentów ma niedoczynność kory nadnerczy. U pacjentów z utajonym wyrostkiem gruźliczym, którzy nie byli leczeni, stosowanie prednizolonu prowadzi do gruźlicy steroidowej. Dlatego, gdy te środki hormonalne są włączone do złożonego leczenia, konieczne jest ścisłe monitorowanie przyjmowania leków etiotropowych, a pacjenci z resztkowymi zmianami po gruźlicy podczas stosowania leków immunosupresyjnych są wskazani, co najmniej, mianowanie izoniazydu.

Inne leki przeciwzapalne Insulina. Ma działanie przeciwhistaminowe, przeciwzapalne z poprawą procesów metabolicznych przy podawaniu podskórnym 5 - 8 IU raz dziennie przed obiadem przez półtora miesiąca. Podskórne podanie 6 - 8 jednostek insuliny 30 minut przed posiłkiem jest wskazane dla pacjentów ze słabym apetytem i znaczną utratą masy ciała.

Heparyna. Jako środek przeciwzapalny, odczulający, odtruwający od lat 80-tych. XX wiek podawać 1 ml heparyny (5 tys. jednostek) domięśniowo co drugi dzień przez okres od jednego do trzech miesięcy (przy minimalnej zmianie krzepliwości krwi). Dzienna dawka heparyny może wynosić 10-20 tysięcy jednostek. Lek podaje się domięśniowo przez dziesięć dni lub dłużej, ale kontrola krzepnięcia krwi jest obowiązkowa..

Immunoterapia - Mycobacterium tuberculosis jest opcjonalnym pasożytem wewnątrzkomórkowym i występuje w organizmie głównie w fagosomach makrofagów. Wynika to również z faktu, że mykobakterie syntetyzują enzym, który hamuje fuzję fagosomów z lizosomami. Dominującymi komórkami odpornościowymi w gruźlicy są limfocyty T, a najczęstszą patologią jest naruszenie relacji międzykomórkowych z powodu zaburzeń wpływów T-regulatorowych i połączenia cytokinowego. Limfocyty T, namnażając się w odpowiedzi na określone antygeny prątków, wydzielają limfokiny, które aktywują makrofagi do pełnienia funkcji ochronnych. Duże znaczenie ma korygowanie zaburzeń odporności w gruźlicy.

Immunomodulatory. Preparaty z grasicy. W przypadku hipoalergii i anergii tuberkulinowej, obiektywnego obrazu obniżenia odporności komórkowej, wskazane jest stosowanie preparatów z grasicy jako terapii zastępczej. Do tej grupy należą tymalina (5–20 mg dziennie przez 4–10 dni), T-aktywina (100 μg / dobę przez 6 kolejnych dni), tympentyna. Do syntetycznych immunomodulatorów zalicza się lewamizol, stosuje się go w dawce 2,5 mg / kg przez dwa dni, następnie 1-dniową przerwę; przebieg leczenia wynosi 30 dni. Średni czas trwania podawania immunomodulatorów na gruźlicę wynosi 1 miesiąc. Przyjmowanie środków immunomodulujących jest uważane za bardziej skuteczne wieczorem.

Ostatnio w ftiologii stosuj diucifon (300 mg / kg dziennie przez 1-2 tygodnie). Wewnątrz lek jest przepisywany przez pięć dni 3 razy dziennie po posiłkach w dawce 0,3 - 0,6 g / dzień.

Xymedon jest przepisywany 0,5 g 3-4 razy dziennie przez półtora do dwóch miesięcy, co umożliwia wzmocnienie reakcji odporności komórkowej i naprawę tkanki płucnej.

Likopid jest przepisywany 10 mg przez 10 dni.

Możliwe jest jednoczesne stosowanie kortykosteroidów i immunomodulatorów. Przykładem skojarzonego stosowania kortykosteroidów i immunomodulatorów może być następujący schemat: rano - 10 mg prednizolonu; dzień - 10 mg prednizolonu; 22 h - 1 ml T-aktywiny podskórnie.

Steryd anaboliczny. Sterydy anaboliczne działają stymulująco na odporność komórkową: nerobol, retabolil i ich analogi. Poprawiają apetyt, pomagają przywrócić i zwiększyć masę ciała, znikają zatrucia gruźlicze. Powołanie funduszy w tej grupie jest przeciwwskazane u matek w ciąży i karmiących, a także u pacjentów z ostrym zapaleniem wątroby i rakiem prostaty..

Roztwory substytucyjne plazmy (hemodez, reopoliglucyna) również mają pozytywny wpływ na odporność. Biogennym stymulantem przygotowanym z ludzkiego osocza krwi jest plazmol. Lek jest przepisywany 1 ml podskórnie codziennie lub co drugi dzień, 30 wstrzyknięć na kurs. Świeżo mrożone osocze krwi (krioplazma) ma dobry efekt.

Korekta stanu wolnych rodników i stanów hipoksji u chorych na gruźlicę. W ostatnich latach wiodąca rola utleniania wolnych rodników (FRO) w patogenezie wielu chorób płuc (gruźlica, astma oskrzelowa, zapalenie płuc, sarkoidoza, zapalenie oskrzeli itp.).

Wolne rodniki i reaktywne formy tlenu powstają podczas sekwencyjnego przyłączania elektronów do tlenu oraz w procesie wolnorodnikowej peroksydacji lipidów (LPO).

Gruźlica i inne choroby płuc mogą prowadzić do braku ochrony antyoksydacyjnej i rozwoju tzw. Stresu oksydacyjnego.

Opartym na dowodach złotym standardem terapii przeciwutleniającej w chorobach płuc jest N-acetylocysteina (ACC - fluimucil). Lek dezaktywuje prawie wszystkie rodzaje metabolitów aktywnego tlenu, w tym te najbardziej reaktywne.

Fluimucil ma wyraźny efekt mukolityczny, wywierając silny efekt rozrzedzający i zmniejszając lepkość w stosunku do wszelkiego rodzaju wydzielin; działanie śluzoregulacyjne: jest w stanie zmniejszyć adhezję bakterii do komórek nabłonka błony śluzowej, ułatwia oddzielanie plwociny i znacznie łagodzi kaszel; ma silne właściwości przeciwutleniające.

Lek fluimucil jest również wytwarzany w połączeniu z antybiotykiem.

Fluimucil - antybiotyk IT - liofilizowana sucha substancja w fiolkach, jedna fiolka zawiera: acetylocysteinian glicynianu tiamfenikolu 0,81 g (co odpowiada 0,5 g tiamfenikolu).

Wskazania do stosowania - powikłania gruźlicy, ostrego i przewlekłego zapalenia oskrzeli; zapalenie płuc; rozstrzenie oskrzeli i wtórne rozstrzenie oskrzeli; obturacyjna rozedma płuc; zapalenie oskrzelików; ropień płucny; hipowentylacja i niedodma spowodowana niedrożnością oskrzeli korkiem śluzowo-ropnym.

Przeciwwskazania do stosowania leku antybiotyk fluimucil IT to: nadwrażliwość na składniki leku (N-acetylocysteina lub tiamfenikol); zaburzenia hematopoezy; ciężka niewydolność wątroby i / lub nerek.

Hipoksen (polihydroksyfenylenotiosulfonian sodu). W przypadku gruźlicy możliwe jest stosowanie domowego leku nowej generacji, który ma działanie przeciwutleniające i przeciw niedotlenieniu.

Jest przepisywany w celu aktywacji procesów wolnych rodników i stanów niedotlenienia. Pozwala zrekompensować niedotlenienie układu krążenia, układu oddechowego, tkanek (metaboliczne).

Witamina E (a-tokoferol) - regulator peroksydacji lipidów i przeciwutleniacz 1 kapsułka 3 razy dziennie do dwóch miesięcy.

Metody fizjoterapii. Ultrasonografia i induktotermia są wskazane w przypadku ogniskowej, naciekowej i ograniczonej rozsianej gruźlicy płuc; tuberculoma ze zniszczeniem po resorpcji nacieku; gruźlica jamista w przypadku niedostatecznej skuteczności wcześniejszej terapii; zastój przepływu i tendencja do ograniczania procesu.

Wyróżnia się elektroforezę wewnątrzorganiczną i tkankową. W przypadku elektroforezy wewnątrzorganicznej lek przeciwbakteryjny podaje się dożylnie lub domięśniowo; w szczycie stężenia w projekcji ogniska połączony jest prąd galwaniczny. W elektroforezie tkankowej z katody (-) zasilane są kwasy aminokapronowy i askorbinowy, hydrokortyzon, PASK, teofilina; z anody (+) - atropina, witamina B, difenhydramina, chlorek wapnia, streptomycyna, tuberkulina. Elektroforezę można przepisać na każdym etapie procesu, ale nie jest zalecana w przypadku niewydolności serca II-III stopnia, krwioplucia, krwotoku płucnego, zwiększonej wrażliwości na prąd elektryczny.

Terapia UHF (pulsujące pole elektryczne). Metodę można stosować od pierwszych dni specyficznego leczenia zapalenia wysiękowego typu wysiękowego oraz w leczeniu chorób związanych z gruźlicą.

U większości pacjentów z gruźlicą dróg oddechowych wskazana jest terapia aerozolowa. Efekt może być etiotropowy, rozszerzający oskrzela (roztwory atroventu, berodualu), przeciwzapalny, mukolityczny.

W ostatnich latach coraz częściej zaleca się laseroterapię do spowolnienia dodatniej dynamiki na tle chemioterapii gruźlicy. Laseroterapia działa zarówno na ognisko zmiany, jak i na strefy odruchowe. Laserowe napromienianie krwi jest zalecane w przypadku ciężkich procesów z utrzymującym się zatruciem.

Masaż jest niezbędny dla pacjenta z obturacyjnymi zaburzeniami wentylacji, gdy plwocina jest trudna do przejścia. Można również skorzystać z pełnego zestawu technik masażu w proporcjach: głaskanie - 10%, rozcieranie i ugniatanie - po 25%, wibracja - 40%. Czas trwania zabiegu to 15 minut. Po ukończeniu studiów ważne jest, aby dobrze odchrząknąć..

Leczenie patogenetyczne

Wiodąca rola terapii przeciwbakteryjnej w kompleksowym leczeniu chorych na gruźlicę nie wymaga dowodów, jednak w nowoczesnych warunkach problem zwiększenia skuteczności leczenia nabiera coraz większego znaczenia, ponieważ ustalono, że u 10-30% nowo zdiagnozowanych pacjentów nie jest możliwe wyleczenie i przywrócenie zdolności do pracy.

Przyczyny tego zjawiska są wielorakie: wzrost odsetka starszych pacjentów z gruźlicą płuc, czyli pacjentów, u których leczenie jest utrudnione ze względu na anatomiczne i fizjologiczne cechy starzejącego się organizmu; zaburzenia metaboliczne, zmiany w procesach bioenergetycznych organizmu, zachodzące zarówno pod wpływem zakażenia gruźlicą, jak iw trakcie chemioterapii; zwiększona częstość występowania działań niepożądanych w warunkach określonej antybiotykoterapii; lekooporność Mycobacterium tuberculosis i wielu innych. W takich warunkach konieczne staje się stosowanie środków łączonych ukierunkowanych z jednej strony na czynnik wywołujący chorobę, z drugiej zaś na normalizację reaktywności organizmu, wzmagające działanie leków prątkulostatycznych, czyli stosowanie wraz z terapią przeciwbakteryjną i patogenetyczną.

Przez długi czas schematy leczenia pacjenta, aeroterapia i zrównoważone odżywianie były uważane za ważne czynniki wpływu patogenetycznego. W naszych czasach nie stracili na znaczeniu. Stosowane indywidualnie, biorąc pod uwagę wiek pacjentów, fazę choroby oraz szereg innych czynników, zwiększają odporność organizmu, poprawiają tolerancję na leki tuberkulostatyczne, a tym samym wpływają na skuteczność leczenia. Jeśli chodzi o środki terapii patogenetycznej, ale w praktyce leczenia pacjentów z gruźlicą, zawsze były one szeroko stosowane, aw ostatnich latach ich liczba znacznie wzrosła.

Konwencjonalnie środki patogenetycznego wpływu na organizm można łączyć w kilka grup.

  • 1. Hormony kory nadnerczy o działaniu glukokortykoidowym i mineralokortykoidowym.
  • 2. Preparaty o działaniu immunomodulującym: tuberkulina, BCG, lewamizol (dekaris), diiucyfon, nukleinian sodu, T-aktywina, tymalina, śledziona, indometacyna, etymizol i szereg innych.
  • 3. Leki przeciw niedotlenieniu: gutylina, ABM, γ-hydroksymaślan „przedsionki. Leki złożone - immunotropowe i przeciw niedotlenieniu: ryboksyna, lek KV. Wyjaśnia się rola tych i innych leków z tej grupy w gruźlicy.
  • 4. Przeciwutleniacze: tiosiarczan sodu, a-tok-oferol.
  • 5. Preparaty antykinin i prokinin.
  • 6. Grupa leków biologicznie czynnych: prodigiosan, pirogenal, hialuronidaza, heparyna, leki tkankowe, w szczególności tkanka łożyska.
  • 7. Leki anaboliczne: insulina, sterydy anaboliczne (metandrostenolon, synonimy: dianobol, nerobol, retabolil, metyandrostenediol, metylotestosteron).
  • 8. Stymulanty RES: metylouracyl (metacyl), mecitozyna.
  • 9. Stymulatory metabolizmu energetycznego: kokarboksylaza, kwas adenozynotrifosforowy (ATP), kwas liponowy.
  • 10. Witaminy.
  • 11. Metody fizjoterapii.

Wśród środków terapii patogenetycznej stosowanych w fizjologii szczególne miejsce zajmują preparaty hormonalne, a przede wszystkim preparaty kory nadnerczy (kortyzon, prednizon, hydrokortyzon, triamcynolon itp.), Rzadziej hormon adrenokortykotropowy przysadki mózgowej - ACTH, octan dezoksykortykosteronu.

Hormony kortykosteroidowe zyskały uznanie dzięki szerokiemu zakresowi korzystnego działania na organizm: przeciwzapalnego, przeciwalergicznego, normalizującego przepuszczalność barier histohematogennych i procesów metabolicznych, a także zwiększającego zdolności kompensacyjne organizmu.

W warunkach złożonej terapii przeciwbakteryjno-hormonalnej wchłaniane są nie tylko zjawiska infiltracyjno-płucne, gojenie się świeżych ubytków, ale także zapobiega się powstawaniu zmian włóknisto-sklerotycznych w płucach i innych narządach oraz masywnych ogniskach serowatych w wyniku intensywniejszej resorpcji. Wyraża się korzystny wpływ hormonów kortykosteroidowych na specyficzne i niespecyficzne zmiany zapalne w oskrzelach. Wskazania do powołania hormonów kortykosteroidowych (glikokortykoidów) to postacie gruźlicy z wyraźną reakcją wysiękową - naciekowy proces płuc, ostra gruźlica prosówkowa, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, wysiękowe zapalenie opłucnej, zapalenie otrzewnej, zapalenie osierdzia, zapalenie wielowarstwowe. Przydatne jest ich stosowanie w przypadku rozległego gruźliczego zapalenia oskrzeli, chorób współistniejących - astmy oskrzelowej niereagującej na leczenie, astmatycznego zapalenia oskrzeli, alergicznego nastroju organizmu, spowodowanego osobliwością przebiegu procesu gruźliczego lub wpływem leków tuberkulostatycznych, z krwawieniem do płuc.

Zaleca się, aby dobór hormonów steroidowych był zindywidualizowany, kierując się charakterem choroby podstawowej, stanem kory nadnerczy. Ogólnie przyjęte dawki w leczeniu osób dorosłych z gruźlicą to: ACTH - 20-40 IU, kortyzon - 25-50-75 mg, prednizolon - 10-30 mg, octan triamcynolonu - 8-10 mg, deksametazon - 2-3 mg.

Terapia hormonalna jest dopuszczalna tylko w połączeniu z lekami tuberkulostatycznymi. W trakcie leczenia konieczna jest kontrola ciśnienia krwi, stanu przewodu pokarmowego, poziomu cukru we krwi i moczu; w kuracji kortyzonem, hydrokortyzonem zaleca się ograniczenie soli, wody oraz dodatkowo podawanie chlorku potasu. Średni czas leczenia glikokortykosteroidami wynosi od 3 do 8 tygodni. Przy dłuższym leczeniu istnieje ryzyko długotrwałego zahamowania czynności i zmniejszenia wydzielania hormonów przez nadnercza pacjenta. Anulowanie glikokortykoidów odbywa się poprzez stopniowe zmniejszanie dawki dobowej w ciągu 3 tygodni, ponieważ w tym okresie funkcja nadnerczy jest głównie przywracana, hamowana przez wprowadzenie dodatkowych hormonów. Szybkie odstawienie leku może wywołać zespół „odstawienia” - złe samopoczucie, osłabienie, obniżenie ciśnienia krwi, ból głowy, nudności, wymioty itp., Które zwykle mijają przez kilka następnych dni. W okresie odstawienia hormonów zaleca się przepisywanie rezokhinu lub delagilu 0,25 g raz dziennie po posiłkach. Czas trwania terapii hormonalnej nie powinien przekraczać 1 miesiąca.

Stosowanie leków hormonalnych jest przeciwwskazane w ciąży, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, psychozie, chorobie Itsenko-Cushinga, dekompensacji krążenia, ciężkich postaciach nadciśnienia, kiły, przewlekłym alkoholizmie itp. Leczenie chorych na gruźlicę i cukrzycę jest możliwe, ale pod pewnymi warunkami pełnoprawna terapia tuberkulostatyczna i insulinoterapia.

Leki immunomodulujące. Obserwacje kliniczne i badania eksperymentalne przyczyniły się do powszechnego stosowania tuberkuliny w praktyce medycznej.

Tuberkulina, będąca swoistym alergenem, w zależności od metody aplikacji działa zarówno odczulająco, jak i stymulująco. Mechanizm działania leku jest zróżnicowany i generalnie sprowadza się do zmniejszenia pobudliwości układu nerwowego, wzrostu krążenia limfy, rozszerzenia naczyń włosowatych w dotkniętym obszarze, zwiększenia przepuszczalności barier histohematogennych, zwiększenia funkcji fagocytarnej RES, co ostatecznie zapewnia lepszą penetrację leków do masy zmiany, odrzucenie leku, usuwanie skurczu oskrzeli, stymulacja procesów naprawczych. Nieodzownym warunkiem tuberkulinoterapii jest jej wdrożenie na tle pełnej terapii tuberkulostatycznej..

Zgodnie z istniejącymi koncepcjami, stosowanie tuberkuliny jest wskazane w przypadku opóźnionej inwolucji określonych zmian w płucach spowodowanych różnymi czynnikami; skłonność do otorbienia w ogniskowej, naciekowej, rozsianej gruźlicy; małe gruźlaki, zmiany oskrzeli, pozapłucne lokalizacje określonych zmian. Wskazane jest stosowanie tuberkuliny w celu odczulenia w niektórych postaciach gruźlicy, zarówno pierwotnej, jak i wtórnej, występującej na tle nadwrażliwości organizmu. Możliwe jest stosowanie tuberkuliny w odrętwieniu przewlekłej destrukcyjnej gruźlicy płuc poza fazą zaostrzenia. W tym przypadku uzyskuje się odczulenie ciała, ale bez wyraźnych zmian rentgenowskich..

Przeciwwskazaniami do stosowania tuberkuliny są wszelkie postacie gruźlicy płuc w ostrej fazie z nasileniem miejscowych i ogólnych reakcji hiperegicznych; obecność oporności Mycobacterium tuberculosis na leki tuberkulostatyczne.

O sukcesie terapii tuberkulinowej decyduje poprawność zastosowanej metody leczenia. Dawkę początkową ustala się biorąc pod uwagę charakter procesu, stopień wrażliwości na tuberkulinę, wykrywaną za pomocą stopniowanego testu Pirquet lub Mantoux. Na przykład, przy niewielkiej reakcji (grudka 5 mm dla szóstego rozcieńczenia tuberkuliny), 7-8 rozcieńczenie wstrzykuje się podskórnie w dawce 0,1 ml. W celu odczulania z dużą wrażliwością na tuberkulinę B. 3. Bunina zaleca rozpoczęcie leczenia od wstrzyknięcia podskórnego 0,1-0,2 ml 10-9-go rozcieńczenia tuberkuliny co 2-3 dni, a przy kolejnych wstrzyknięciach dawkę zwiększać o 0,1 —0,2 ml tego samego rozcieńczenia tuberkuliny. Przy dawce 0,9 ml na wstrzyknięcie kwestia dalszej taktyki jest ustalana indywidualnie. Czas trwania terapii odczulającej wynosi 3-4 miesiące. Stymulującą terapię tuberkulinową przeprowadza się metodą szybkiego zwiększania stężenia leku w tej samej dawce.

Tak więc, przy małej wrażliwości na tuberkulinę, leczenie rozpoczyna się od wstrzyknięcia podskórnego 0,1 ml tuberkuliny rozcieńczonej w 8. W przypadku braku miejscowej, ogólnej ogniskowej reakcji po 2 dniach powtórzyć wstrzyknięcie 0,1 ml tuberkuliny z kolejnego (7-6) rozcieńczenia. Po dwukrotnym wstrzyknięciu tuberkuliny drugiego rozcieńczenia zabieg kończy się. Czas trwania kursu terapii stymulującej 2 miesiące.

W celu pobudzenia procesów naprawczych można stosować roztwory bardziej skoncentrowane, głównie w wtórnych postaciach gruźlicy płuc u dorosłych..

E. 3. W szczególności Mirzoyan zaleca wstrzykiwanie tuberkuliny podskórnie w zewnętrzną powierzchnię barku 2 razy w tygodniu przez 1 miesiąc, zaczynając od dawki 0,1 ml ósmego rozcieńczenia, a następnie zwiększając stężenie aż do trzeciego rozcieńczenia. W drugim miesiącu leczenia lek stosuje się w 3, 2, 1 rozcieńczeniu. W tym przypadku tuberkulinę od 8 do 5 rozcieńczenia wstrzykuje się 1-2 razy, a stężone roztwory (2, 1 rozcieńczenie) - 2-4 razy.

Jeśli wystąpią reakcje ogólne lub ogniskowe, ponownie podaje się tę samą dawkę leku. Zdaniem autora skuteczność leczenia jest większa, gdy stosuje się powtarzane (2-3) cykle terapii tuberkuliną w odstępie co najmniej 2 tygodni. Należy pamiętać, że po wstrzyknięciu tuberkuliny mogą wystąpić zmiany w morfologii krwi, a ESR przyspiesza jako przejaw ogólnej reakcji. Ich wygląd służy jako podstawa do pominięcia następnego wstrzyknięcia tuberkuliny, a po wznowieniu leczenia - do zmniejszenia stężenia leku o jedno lub dwa rozcieńczenia. Ze względu na możliwość rozwoju miejscowych, ogólnych i ogniskowych reakcji na tuberkulinę, kwestię kolejnego stężenia leku należy rozstrzygnąć z uwzględnieniem oceny stanu ogólnego i przesunięć w obrazie krwi. Dlatego zaleca się wykonanie badania krwi 48 godzin po każdym wstrzyknięciu tuberkuliny. Po zakończeniu leczenia tuberkuliną w naturalny sposób kontynuuje się chemioterapię..

W literaturze istnieją wskazania na celowość stosowania terapii szczepionkowej w kompleksowym leczeniu chorych na gruźlicę. W zróżnicowanym działaniu szczepionki BCG na organizm szczególnie ważna jest jej zdolność do pobudzania reaktywności organizmu, aktywowania procesów naprawczych, a tym samym zwiększania skuteczności kompleksowej terapii przeciwbakteryjnej..

Stosowanie szczepionki BCG jest wskazane w odrętwiałym przebiegu naciekającej, ogniskowej, rozsianej, jamistej gruźlicy płuc i jest przeciwwskazane we wszystkich formach procesu z obecnością świeżych nacieków rozległych i niszczących.

Lek zaleca się podawać śródskórnie w okolice uda w ilości 3-4 wstrzyknięć na kurs w odstępach 3-4 tygodni. Przed użyciem szczepionkę rozcieńcza się izotonicznym roztworem chlorku sodu zgodnie z załączoną instrukcją.

Zastrzykom szczepionki BCG z reguły towarzyszy pojawienie się w 4-5 dniu miejscowej reakcji w postaci krosty ze skórką, która wkrótce odrzuca się wraz z rozwojem blizny. Miejscowa reakcja zwykle ustępuje po 3 tygodniach. Możliwy jest również rozwój ogniskowej reakcji, która szybko mija w warunkach antybiotykoterapii. Wystąpienie miejscowej i ogólnej reakcji nie przeszkadza w kontynuacji leczenia. Generalnie stosowanie szczepionki BCG zwiększa skuteczność leczenia przeciwbakteryjnego, często prowadzi do zamknięcia próchnicy.

Wraz z konkretnym praktycznym zastosowaniem otrzymano niespecyficzne modulatory reaktywności immunologicznej. Wśród nich - lewamizol, stosowany w gruźlicy płuc jako immunokorektor układu T limfocytów. Przyjmowany w dawce dobowej 150 mg raz w tygodniu lub w dawce dobowej 100-150 mg przez 3 kolejne dni z czterodniową przerwą (w ciągu 2 miesięcy) zwiększa reaktywność immunologiczną organizmu pacjenta i jednocześnie przyczynia się do korzystnych zmian w przebiegu określonego procesu w płucach, w tym w przewlekłej destrukcyjnej gruźlicy, a także w połączeniu gruźlicy płuc z cukrzycą.

Diucifon, stosowany głównie jako lek przeciwprosyny, ma podobny charakter do lewamizolu, ale jest bardziej aktywny i mniej toksyczny. Informacje o jego stosowaniu u pacjentów z gruźlicą są sporadyczne. Sposób leczenia: lek stosuje się w postaci proszku doustnie, 0,1 g 3 razy dziennie po posiłkach, codziennie oprócz niedzieli lub domięśniowo, 4-5 ml 5% roztworu 1 raz dziennie. Przebieg leczenia to 2 miesiące.

Przyjmowanie lewamizolu i diupifonu łączy się z pełną terapią przeciwgruźliczą. Zalety diucifonu jako leku zapewniającego korzystniejszy przebieg gruźlicy zostały udowodnione eksperymentalnie. Stosowanie tych dwóch stymulantów znacząco zwiększa skuteczność chemioterapii, sprzyja oczyszczaniu próchnicy, gojeniu się poprzez powstawanie gruźlicy, otorbione ogniska kazeozy. W strefach zależnych od grasicy zachodzą procesy naprawcze z aktywną manifestacją odporności komórek T. Ponadto ustalono celowość jednoczesnego stosowania lewamizolu lub diucifonu z prednizolonem w celu skorygowania immunosupresyjnego działania tego ostatniego w kompleksowym leczeniu pacjentów z przewlekłą destrukcyjną gruźlicą płuc..

Nukleinian sodu, sól sodowa kwasu nukleinowego, ma wyraźne działanie immunomodulujące. Posiada szerokie spektrum aktywności biologicznej, a także zdolność do stymulacji naturalnych czynników odpornościowych. Istnieją informacje o skutecznym stosowaniu leku w leukopenii, agranulocytozie i przewlekłym zapaleniu płuc. Gromadzone są materiały dotyczące stosowania nukleinianu sodu u pacjentów z gruźlicą płuc z obniżoną reaktywnością immunologiczną. Autorzy ci stwierdzili, że u pacjentów z przewlekłą destrukcyjną gruźlicą płuc przyjmując nukleinian sodu 0,2 g 3 razy dziennie po posiłkach przez 1 miesiąc następuje stymulacja układu T układu odpornościowego, eliminacja dysfunkcji limfocytów B, normalizacja zawartości przeciwciał.

Przeciwutleniacze Nadmierne tworzenie i gromadzenie się produktów peroksydacji lipidów jest jednym z czynników uszkodzenia błony i przyczynia się do rozwoju reakcji zapalnej w organizmie. Na intensywność peroksydacji lipidów mogą wpływać przeciwutleniacze - substancje zdolne do hamowania tych procesów w gruźlicy w klinice oraz w eksperymencie.

W praktyce leczenia pacjentów z gruźlicą płuc, w tym w połączeniu z cukrzycą, tiosiarczan sodu i α-tokoferol są stosowane do korygowania zaburzeń peroksydacji lipidów. Sposób stosowania: tiosiarczan sodu podaje się dożylnie w 10 ml 30% roztworu dziennie przez 20 dni. Po przerwie 7-10 dni możliwe są powtarzane kursy.

Stwierdzono wzrost skuteczności kompleksowego leczenia pacjentów z gruźlicą płuc przy użyciu tych leków. U pacjentów z gruźlicą i jednocześnie cukrzycą wykazano zdolność antyoksydantów do zmniejszania zapotrzebowania na egzogenną insulinę i poprawiania przebiegu mikroangiopatii cukrzycowych.

Preparaty antykininowe i prokininowe. Zgromadzono obszerne materiały wskazujące na udział kininova. układy w patogenezie różnych chorób o charakterze zapalnym, alergicznym i metabolicznym: reumatyzm, zapalenie płuc, alergiczne zapalenie mięśnia sercowego, astma oskrzelowa. W odniesieniu do: gruźlicy płuc ustalono, że jeśli procesy tworzenia i niszczenia kinin są wzajemnie równoważone, gruźlica płuc przebiega korzystnie, wykazując tendencję do delimitacji. Zachwianie równowagi w układzie kinin w postaci hiperaktywacji callkreiny ze spadkiem aktywności rozkładającego kininę enzymu karboksypeptydazy-N prowadzi do nadmiernego gromadzenia się wolnych kinin, przyczyniając się do rozwoju zmian zapalnych w płucach, często prowadzących do zniszczenia.

Stosowanie leków antykininowych jako środka terapii patogenetycznej zwiększa skuteczność kompleksowej terapii u pacjentów z gruźlicą. W praktyce klinicznej najczęściej stosuje się dwie grupy leków: inhibitory kalikreiny i specyficzne leki antykininowe..

Inhibitory kalikreiny, będące jednocześnie inhibitorami proteazy, produkowane są pod nazwami: trasilol, gordox, ingitrin i są z powodzeniem stosowane w leczeniu schorzeń takich jak wstrząs o różnej etiologii, ostre zapalenie trzustki, ropniak opłucnej u dzieci. Ze względu na szybkie niszczenie w krwiobiegu leki te są przeznaczone do wielogodzinnego wlewu dożylnego, co komplikuje ich powszechne stosowanie w praktyce medycznej..

Specyficzne leki przeciwkininowe. Odpowiednia grupa leków, które mają właściwości zmniejszania przepuszczalności naczyń, zmniejszania obrzęku śródbłonka naczyniowego, osłabiania agregacji płytek, dostępna jest w postaci tabletek, co jest wygodniejsze w celach terapeutycznych. W Japonii lek znany jest jako dławica piersiowa, na Węgrzech - prodektyna, w naszym kraju - parmidyna. Leki te są szeroko stosowane w leczeniu miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, angiopatii cukrzycowych i procesów zapalnych ze składnikiem alergicznym. W fitizologii stosuje się prodektynę, lek przeciwkininowy (parmidynę). Jego stosowanie w pierwszych miesiącach leczenia pacjentów z destrukcyjną gruźlicą płuc prowadzi do normalizacji układu kininowego i powoduje szybkie ustąpienie objawów zatrucia, resorpcję zmian naciekowych w płucach. Aktywacja składników układu krwionośnego kinin, charakterystyczna dla pacjentów z czynnym procesem gruźliczym w płucach, jest wielokrotnie większa u osób starszych w tych samych warunkach, w wyniku czego szczególnie wskazane jest stosowanie leków przeciwkininowych w tej kategorii pacjentów..

Sposób stosowania: lek podaje się w dawce 1,5 g / dobę (3 razy po 0,5 g) w pierwszym miesiącu leczenia, a następnie w dawce 0,75 g / dobę (w 2 dawkach). Przebieg leczenia to 3 miesiące.

Badania wykazały, że ze względu na charakter wpływu na układ krwionośny kininy i przebieg procesu płucnego działanie leków antykininowych jest podobne do działania prednizolonu. Okoliczność ta pozwala nam rekomendować stosowanie prodektyny (parmidyny) w leczeniu pacjentów z nowo rozpoznaną czynną gruźlicą płuc z chorobami współistniejącymi, w których stosowanie prednizolonu jest ograniczone lub przeciwwskazane (miażdżyca, nadciśnienie, wrzód żołądka, cukrzyca itp.). Jak wynika z przedstawionych danych, wskazanie leków przeciwkininowych jest wskazane u nowo zdiagnozowanych pacjentów z aktywnym przebiegiem destrukcyjnej gruźlicy płuc, pod warunkiem hiperaktywacji składników układu kininowego, potwierdzonej laboratoryjnie. W bardziej odległych okresach obserwacji po 4-6 miesiącach kompleksowej terapii przeciwgruźliczej w warunkach obniżenia parametrów układu kininowego ujawnia się konieczność dodatkowego podania prokininy i ekaliny. Zgodnie z danymi eksperymentalnymi, stosowanie andekaliny na późniejszych etapach leczenia zwierząt sprzyja oczyszczaniu ścian ubytków z mas kazusowych, rozwojowi wyraźnej reakcji limfoidalnej i makrofagowej w warstwie ziarninowej, tj. Wzmocnieniu procesów gojenia.

Andekalin to oczyszczony ekstrakt z trzustki zawierający kalikreiny. Jest produkowany w hermetycznie zamkniętych fiolkach o pojemności 5-10 ml, zawierających 40 jednostek leku. Powoduje rozszerzenie obwodowych naczyń krwionośnych, obniża ciśnienie krwi. W ogólnej praktyce terapeutycznej stosowany jest w zatarciu zapalenia wsierdzia, choroby Raynauda, ​​nadciśnienia, itp. W fizjologii andekalina jest z powodzeniem stosowana w naciekającej gruźlicy z rozpadem i niewystarczającą skutecznością 4-5 miesięcy leczenia. Pozytywne zmiany kliniczne w postaci zamknięcia lub zmniejszenia próchnicy próchnicy są połączone z aktywacją obniżonych wskaźników składowych kininowego układu krwionośnego.

Sposób leczenia: andekalinę wstrzykuje się domięśniowo w dawce 40 jm raz dziennie przez 1 miesiąc. Zastrzyki z Andekaliny są połączone ze specyficzną chemioterapią. Lek jest dobrze tolerowany.

Leki anaboliczne. Już w erze przedantybakteryjnej badacze zwrócili uwagę na fakt korzystnego wpływu insuliny na ogólny stan pacjentów z gruźlicą, zdolność leku do poprawy apetytu i spowodowania wzrostu masy ciała. Pogłębione badania z kolejnych lat pozwoliły na ujawnienie różnych aspektów mechanizmu działania tego hormonu, a mianowicie zdolności do zwiększania wykorzystania glukozy w tkankach, wpływania na procesy metabolizmu tkankowego w różnych częściach centralnego, autonomicznego układu nerwowego oraz pośredniego zwiększania wydzielania soku żołądkowego, kwaśności soku żołądkowego..

Jeśli weźmiemy pod uwagę, że długotrwałe stosowanie leków tuberkulostatycznych często prowadzi do zmian w wydzielaniu żołądka, obniżenia funkcji antytoksycznej wątroby, rezerw czynnościowych wątroby, trzustki i innych narządów, to staje się jasne, że insulina odgrywa pozytywną rolę w zapobieganiu takim zmianom, w poprawie tolerancji leków. Ponadto w klinice i eksperymencie, wraz z innymi czynnikami, zdolność insuliny do zwiększania aktywności fagocytarnej makrofagów, intensywność procesów metabolicznych, do zwiększania wnikania leków gruźliczych z krwi do tkanek i obszarów zmian specyficznych, szczególnie w okresie stabilizacji i delimitacji procesu gruźlicy, a także u osób Innymi słowy, starość ma na celu zwiększenie niespecyficznej odporności organizmu, przyspieszenie procesów naprawczych. Terapię insulinową przeprowadza się w cyklach 1-1,5 miesiąca w połączeniu z dowolną kombinacją leków tuberkulostatycznych. Dawkę dobową 6-8 IU podaje się podskórnie raz dziennie na pół godziny przed posiłkiem. Z reguły lek jest dobrze tolerowany, w niektórych przypadkach po 1-2 godzinach po podaniu może pojawić się pocenie się, osłabienie, drżenie, które po posiłku lub 5-10 g glukozy wkrótce mija. Jeśli to konieczne, powtarzane kursy leczenia insuliną są przepisywane w odstępach 1-2 miesięcy..

Stosowanie insuliny jest wskazane we wszystkich postaciach gruźlicy płuc po ustąpieniu objawów progresji i przy powolnym, apatycznym przebiegu procesów naprawczych; z gruźlicą u osób starszych i starszych, z rozwojem skutków ubocznych leków tuberkulostatycznych, w szczególności zmian dystroficznych w wątrobie i innych narządach miąższowych, obniżeniem funkcji wydzielniczej żołądka itp. Insulinoterapia jest przeciwwskazana w przypadku nasilenia zmian zapalnych w płucach, połączenia gruźlicy z dusznicą bolesną, wrzód trawienny lub astma oskrzelowa z powodu ryzyka zaostrzenia tych współistniejących chorób, z tendencją do otyłości.

Wśród leków o działaniu anabolicznym, obok insuliny, znajdują się także anaboliczne pochodne testosteronu, czyli substancje o budowie steroidowej, które działają stymulująco na syntezę białek w organizmie. Zsyntetyzowano wiele leków, ale w fizjologii najczęściej stosuje się metandrostenolon (dianabol, nerobol), retabolil, metyandrostenodiol, metylotestosteron. Stwierdzono, że sterydy anaboliczne aktywują syntezę określonego białka w rybosomach i odpowiadających im aminokwasów, wpływają na syntezę RNA, procesy gromadzenia się białka w magazynie i zwiększają jego wykorzystanie w tkankach. Promują aktywację układów enzymatycznych, wzrost zawartości glikogenu, ATP i innych substancji energetycznych w mięśniach, powodują pozytywne zmiany nie tylko w białkach, ale także w metabolizmie węglowodanów i tłuszczów, normalizują procesy immunologiczne.

Podczas stosowania sterydów anabolicznych u pacjentów z gruźlicą zwiększa się skuteczność złożonego leczenia; zmniejszają się zjawiska zatrucia, nasilają się procesy naprawcze, zmniejszają się oznaki słabej tolerancji szeregu leków tuberkulostatycznych, łagodzi się zjawisko hipokortyzmu, które występuje po odstawieniu kortykosteroidów. Zaleca się jednoczesne stosowanie sterydów anabolicznych z lekami przeciwgruźliczymi. Przebieg leczenia to 2 miesiące.

Dawki leków: metandrostenolon (dianabol, nerobol) - 0,3 mg / (kg dziennie) (5 mg 3 razy dziennie); retabolil - 50 mg domięśniowo raz na 10-21 dni, w cyklu 4-5 wstrzyknięć; metyandrostenediol - 0,1 g / dzień (0,25 mg 2 razy dziennie pod językiem); metylotestosteron 5 mg 2 razy dziennie pod językiem. Leczenie powinno być prowadzone na diecie wysokobiałkowej, zaleca się przetoczenie osocza lub substytutów krwi z białka.

Anaboliczne leki steroidowe są wskazane w destrukcyjnych, ostrych lub przewlekłych procesach z nasileniem zatrucia i dysproteinemii; z destrukcyjnymi procesami, które rozwinęły się po interwencjach chirurgicznych w płucach, aktywnymi postaciami gruźlicy u osób starszych; z małymi postaciami gruźlicy płuc z odrętwieniem i towarzyszącymi chorobami (cukrzyca, wrzody żołądka i dwunastnicy, przewlekłe zapalenie żołądka, przewlekłe zapalenie wątroby). Przyjmowanie leków jest przeciwwskazane u pacjentek z nadwagą, nieregularnymi miesiączkami u kobiet.

Należy pamiętać, że przyjmowanie sterydów anabolicznych może niekorzystnie wpływać na stan czynnościowy wątroby, sprzyjać wzrostowi transaminaz w surowicy. w związku z tym w trakcie leczenia wymagana jest okresowa kontrola laboratoryjna czynności wątroby.

Oprócz wymienionych środków terapii patogenetycznej znanych jest wiele innych, które są zalecane do stosowania w praktyce fizjologicznej..

W praktyce klinicznej preparaty hialuronidazy znalazły zastosowanie w terapii patogenetycznej. akcje, wśród nich krajowy narkotyk a za. Wszechstronność leku, w szczególności wzrost pod jego wpływem przepuszczalności barier histohematogennych, właściwości fagocytarnych tkanki łącznej, zahamowanie rozwoju tkanki bliznowatej itp., Doprowadziły do ​​jego powszechnego stosowania nie tylko u dorosłych, ale także w pediatrycznej praktyce fizjologicznej..

W warunkach kompleksowej antybiotykoterapii z użyciem lidazy, we wcześniejszym czasie, procesy gojenia gruźlicy płuc i oskrzeli są doskonalsze, a rozwój zwłóknienia nie występuje.

Lek podaje się dorosłym domięśniowo co drugi dzień w dawce 64 jednostek. Kurs obejmuje 30 zastrzyków. Istnieje możliwość powtarzania kursów z przerwą 1-1,5 miesiąca.

Wskazania do powołania lidazy: ogniskowa, rozsiana gruźlica płuc, a także pierwotna gruźlica bez wyraźnych serowatych zmian węzłów chłonnych.

Metody fizjoterapeutyczne. W fizjologii elektroterapia jest stosowana jako metoda terapii patogenetycznej - galwanizacji i elektroforezy, czyli podawania leków prądem stałym o małej sile. W przypadku gruźlicy płuc stosuje się wapń, brom, dioninę, amidopirynę. Jednocześnie poprawia się ogólny stan pacjentów, normalizuje się funkcja autonomicznego układu nerwowego, poprawia się sen i apetyt. W kontekście terapii przeciwbakteryjnej niektóre rodzaje elektroterapii są szeroko stosowane w różnych postaciach gruźlicy płuc i są stosowane do bezpośredniego wpływu na proces zapalny, indywidualne objawy i choroby współistniejące. Obecnie metodą elektroforezy podaje się nie tylko leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, ale także leki rozszerzające oskrzela, a także rozpuszczalne w wodzie leki przeciwgruźlicze (5% roztwór saluzydu, 10% roztwór soli sodowej PASK, streptomycyna), tuberkulina (roztwór 0,25%). Fizjoterapia jest możliwa przy wszystkich postaciach gruźlicy, z wyjątkiem ostrej zdekompensowanej i postępującej.

Jako terapię stymulującą stosuje się ultradźwięki o częstotliwości 800-1000 kHz. Wynikające z tego wibracje w tkankach działają jak mikromasaż, powodując odruchowy wzrost krążenia krwi i limfy w płucach. Dzięki tej metodzie leczenia możliwe jest nasilenie reakcji zapalnej w zmianie, co przyczynia się do lepszej penetracji leków i zwiększenia skuteczności leczenia. Zabieg wykonywany jest przy użyciu domowego urządzenia UTP-1 lub węgierskiego „Sonotherm”. Sesja codzienna lub co drugi dzień trwająca od 2 do 8 minut, manipulacja po stronie chorej, przykręgosłupowej oraz w miejscu projekcji wyrostka gruźliczego. Przebieg leczenia to 10-20 zabiegów. Tolerancja jest dobra, jednak w niektórych przypadkach możliwe są skutki uboczne w postaci drżenia rąk, osłabienia, pocenia się, niskiej gorączki, zawrotów głowy, a także ogniskowej reakcji ze wzrostem ilości plwociny, zjawisk nieżytowych, dlatego zaleca się odpowiednie leczenie na tle terapii gruźliczej.

Powołanie USG jest wskazane dla pacjentów z ogniskową, naciekową, ograniczoną rozsianą gruźlicą płuc, gruźlicami ze zniszczeniem po resorpcji zmian naciekowych; z gruźlicą jamistą w warunkach niedostatecznej skuteczności wcześniejszej terapii; z ograniczonymi formami procesu gruźliczego w płucach o ospałym przebiegu i tendencji do delimitacji. Przeciwwskazania to: ostry proces gruźlicy w płucach; gruźlica włóknisto-jamista i marskość wątroby z rozległymi zmianami, skłonnością do krwioplucia; połączenie gruźlicy płuc z dusznicą bolesną, chorobą niedokrwienną serca, tyreotoksykozą; proces nowotworowy; przy obecności płucnej niewydolności serca II-III stopnia.

Przedstawienie problematyki terapii patogenetycznej nie może być wyczerpujące, gdyż liczba czynników i metod patogenetycznych jest duża i poszukiwania w tym kierunku są kontynuowane. Przytoczone materiały wskazują na wagę problemu, potrzebę pogłębiania wiedzy w tym zakresie, gdyż tylko umiejętne stosowanie terapii patogenetycznej na różnych etapach kompleksowej antybiotykoterapii stwarza przesłanki do zwiększenia skuteczności leczenia chorych na gruźlicę..